تعداد صفحات : 83 صفحه -
قالب بندی : word
بررسی رابطه میان ترکیب دارایی-بدهی و ریسک نقدینگی بانکها در ایران چکیده
کلیه بانکها در جریان عملیات خود با ریسکهایی مواجهند که قادر به از بین بردن آنها نبوده اما امکان مدیریتشان وجود دارد. بنابراین بانکها برای ادامه حیات خود باید ریسکها را کنترل نموده و کاهش دهند که برای این کار، شناسایی عوامل مؤثر بر ریسکهای مختلف بسیار راهگشا خواهد بود. یکی از مهمترین ریسکهای مرتبط با فعالیت بانکی، ریسک نقدینگی است. این تحقیق، به منظور شناخت عوامل مؤثر بر ریسک نقدینگی، رابطه میان ترکیب دارایی-بدهی بانکها و ریسک نقدینگی را با توجه به دادهها و منابع اطلاعاتی موجود که ترازنامه بانکهای فعال در سیستم بانکی کشور از سال 1386 تا 1389 میباشد، با استفاده از روش تجزیه و تحلیل کانونی، بررسی نموده است. برای انجام بررسی، متغیرهای ریسک نقدینگی و ترکیب دارایی-بدهی، با استفاده از نسبتهای مالی مورد تعریف و اندازهگیری قرار گرفته است. بر اساس محاسبات انجام شده با کمک نرمافزار اسپیاساس[1]، 98 درصد تغییرپذیری متغیرهای وابسته (نسبتهای نقدینگی) با تغییرپذیری متغیرهای مستقل (ترکیب دارایی-بدهی) تبیین گردید. بنابراین میتوان گفت که ریسک نقدینگی از نحوه ترکیب دارایی-بدهی بانکها تاثیر میپذیرد و فرضیه تحقیق مبنی بر وجود رابطه میان دو مجموعه از متغیرها مورد اثبات قرار گرفت.
کلمات کلیدی: مدیریت ریسک؛ ریسک نقدینگی؛ ترکیب دارایی-بدهی بانکها؛ مدیریت دارایی و بدهی؛ تجزیه و تحلیل کانونی.
مقدمه
در سالهای اخیر، همزمان با تخصیص حجم عظیم منابع مالی از طریق بانکهای مختلف دنیا، شاهد بحرانها، زیانها و حتی ورشکستگیهای متعدد بانکها بودهایم. بانکهای موفق به دلایل مختلفی از قبیل خطر یا هزینههای ناشی از نوسانهای نرخ بهره، تورم، ارز و یا بازپرداخت نشدن تسهیلات پرداختی، با بحرانهای متعددی روبرو شدهاند. بحرانهای اجتماعی و پنهان، مسئولین نهادهای نظارتی و اجرایی سیستمهای مالی را بر آن داشته است تا مدیریت ریسک نهادهای مالی و به خصوص بانکها را با جدیت بیشتر و کارشناسانهتری مورد توجه قرار دهند(شایان آرانی، 1380).
از سوی دیگر امروزه، مدیریت نقدینگی یکی از بزرگترین چالشهایی است که سیستم بانکداری با آن روبروست. دلیل اصلی این چالش این است که بیشتر منابع بانکها از محل سپردههای کوتاه مدت تامین مالی میشود. علاوه بر این تسهیلات اعطایی بانکها صرف سرمایهگذاری در داراییهایی میشود که درجه نقدشوندگی به نسبت پایینی دارند(رستمیان و حاجی بابایی، 1388). از همین رو برای شناخت هر چه بیشتر ریسکهای بانکی و عوامل مؤثر بر ریسکها، این تحقیق درصدد یافتن پاسخ این پرسش است که "آیا رابطه معناداری میان ریسک نقدینگی و ترکیب داراییها-بدهیهای بانکها در ایران وجود دارد؟"
1. بحث و بررسی بیان مساله و اهمیت آن
ریسک نقدینگی، یکی از متداولترین ریسکهایی است که بانکها با آن روبرو هستند و مدیریت صحیح نقدینگی به منظور جلوگیری از هدر رفتن فرصتهای سرمایهگذاری، استفاده از مقادیر نقدینگی مازاد برای سرمایهگذاری و اعطای تسهیلات جدید به منظور کسب بازدهی بیشتر، آمادگی برای رویارویی با شرایط بحرانی و کسری منابع نقد، ضروری است.
برای مدیریت صحیح نقدینگی لازم است ابزار مناسب و عوامل موثر این کار به درستی مورد شناسایی قرار گیرد. یکی از مهمترین عوامل تاثیرگذار بر نقدینگی بانکها، موقعیت دارایی و بدهیهای بانکها است. از سوی دیگر، مدیریت دارایی-بدهی یکی از عوامل کلیدی در توضیح پایداری مالی بخش بانکی و اقتصاد است (جایسوال[2]، 2010).
مدیریت دارایی-بدهی تلاشی برای تطابق داراییها و بدهیها در خصوص سررسیدها و حساسیت آنها نسبت به نرخ بهره است و اساساً ریسکهای نقدینگی و نرخ بهره از چنین عدم تطابقهایی سرچشمه میگیرد (مهاپاترا و چاکرابورتی[3]، 2009). در این تحقیق سعی شده است تا رابطه میان ترکیب دارایی- بدهی و ریسک نقدینگی توضیح دادهشود.
مبانی نظری و پیشینه تحقیق
در مطالعات نظری صورت گرفته، طبقهبندیهای مختلفی از ریسک ارائه شده است. بر اساس نظر سینکی[4] (1992)، ریسک بانک و مدیریت آن بر سه ریسک اعتباری، نرخ بهره و نقدینگی متمرکز است(مدرس و ذکاوت، 1382).
گرونینگ[5] و همکاران (1999) در تحقیقی که در بانک جهانی صورت گرفت، طبقهبندی دیگری از ریسک ارائه نمودند. این طبقهبندی با وجود اینکه به طور خاص در مورد ارزیابی ریسک در بانکها مطرح شده است، از لحاظ موضوعی و محتوایی قابلیت کاربرد برای سایر موسسات و سازمانهای تجاری را نیز دارد.
گرونینگ در این مدل، به ریسک وقایع[6] اشاره دارد که به نوعی معنای تغییرات مثبت و منفی در منافع آینده را مد نظر قرار داده و به چهار طبقه ریسک مالی، ریسک عملیاتی، ریسک تجاری، و ریسک وقایع اشاره میکند.
نمودار شماره 1- تحلیل ریسک بانکداری(گرونینگ و براتانویک[7]، 2000)
ریسکهای مالی، ریسکهایی هستند که به شدت به یکدیگر وابسته بوده و در مجموع ریسک کلی بانک را افزایش میدهند(اسدی پور، 1384) و به دو دسته ریسک خاص و بازار تقسیم میشوند. ریسک خاص شامل ریسکهای نقدینگی، اعتباری و ریسک ساختار سرمایه و ریسک بازار شامل ریسکهای نوسان نرخ بهره، ارزی و قیمت است (جول[8]، 1999).
تعاریف مختلف زیر از ریسک نقدینگی قابل بیان هستند:
ریسک نقدینگی عدم توانایی بانک در تامین وجوه برای اعطای تسهیلات یا پرداخت به موقع دیون خود نظیر سپردهها است (ترایپ[9]، 1999).
این ریسک عمدتا از ساختار داراییها و بدهیهای بانکها ناشی میشود و منشا اصلی آن، عدم تطابق زمانی بین جریانهای ورودی و خروجی به بانک است؛ از این رو ریسک نقدینگی را میتوان به دو دسته ریسک نقدینگی داراییها و منابع تقسیم نمود(کروهی و مارک[10]، 2000).
ریسک نقدینگی داراییها به عدم توانایی بانک در فروش داراییهای خود جهت برآوردن نیازهای نقدی غیرمنتظره اشاره دارد. ریسک نقدینگی منابع نیز به عدم جذب منابع توسط بانک به طریق عادی (مانند جذب سپردهها و یا استفاده از تسهیلات و خطوط اعتباری بانکها) باز میگردد(اسدی پور، 1384).
نقدینگی، در دسترس بودن وجه نقد یا معادلهای وجه نقد است. پس میتوان گفت ریسک نقدینگی عبارت است از ریسک عدم آمادگی بانک برای تامین تسهیلات اعطایی یا پرداخت به موقع دیون بانک(بنکز[11]، 2005).
از نگاهی دیگر، نقدینگی خاصیتی از داراییها است که به زمان و هزینه تبدیل آنها به پول بستگی دارد. به عبارتی، هزینه مبادله یک دارایی با پول، معیاری برای سنجش نقدینگی آن دارایی است(فرجی، 1382).
یک بانک، زمانی نقدینگی کافی دارد که بتواند وجوه کافی را هم از طریق افزایش بدهیها و هم از طریق تبدیل داراییهای نقد به وجوه نقد، به سرعت و با یک هزینه قابل قبول بدست آورد(فالکونر[12]، 2001).
ریسک نقدینگی به وجوه غیرمتمرکز[13] یک بانک نیز مربوط است که عبارتست از حسابهای جاری، حسابهای پسانداز و سپردههای مدتدار کوچک. این حسابها در برابر تفاوت میان نرخ بهره بانکی و نرخ بهره بازار، غیرحساس هستند(بهرامی و عقیلی کرمانی، 1381).
مدیریت ریسک: در جدول شماره 1، انواع ریسک در نظام بانکی و روشهای مدیریت آن ارائه شده است(محرابی، 1389).
دانلود مقاله بررسی رابطه میان ترکیب دارایی-بدهی و ریسک نقدینگی بانکها در ایران چکیده
