لینک دانلود و خرید پایین توضیحات
فرمت فایل word و قابل ویرایش و پرینت
تعداد صفحات: 15
جهانیشدن دنیای اطلاعات:احمد شعبانیاستادیار گروه کتابداری و اطلاعرسانی دانشگاه اصفهانچکیدهمفهوم «جهانی شدن» به فرآیندی اطلاق میشود که طی آن جریان آزاد اندیشه، انسان، کالا، خدمات، و سرمایه در دنیا میسر گردد. تأثیر این مفهوم، دگرگونی متغیرهای زمان و مکان را پدید آورده و گسترش ارتباطات در سطح بینالمللی قابلیت وقوع یافته است. بر این قرار، دادههای کمی اطلاعات در صحنه جهانی ابعاد وسیعی یافته و موجب رشد شبکه ارتباطات در صحنه بینالمللی از نظر روابط فردی و اجتماعی شده است. در مقاله حاضر، ضمن توجه به جهانیشدن گستره اطلاعاتی در جهان معاصر، به ارزیابی موضوعات مذکور مبادرت شده، و در نهایت به نتیجهگیری درباره تأثیرات آن بر کتابداری و اطلاعرسانی پرداخته میشود.کلیدواژهها:جهانیشدن/ علم کتابداری/ علم اطلاعرسانی/ جریان آزاد اطلاعات/ فناوری اطلاعات
مقدمهپدیده جهانیشدن در چند سال اخیر به نحوی گسترده منابع چاپی و الکترونیکی زبان فارسی را تحتالشعاع قرار داده است. نگاهی به مواد کتابی در این حوزه (بهخصوص علوم اجتماعی) نشانگر توجه اندیشمندان ایرانی به موضوع جهانیشدن در رشتههای مختلف میباشد[1]. آنچه از دهه شصت میلادی و در بطن اندیشه «مکلوهان» برای ارائه یک تصویر وسیع ارتباطی به جامعه جهانی عرضه شد، تا به امروز که در هزاره سوم میلادی به ارزیابی اطلاعات دیجیتال پرداخته میشود، مبتنی بر رابطه انسان و ابزارهای فناوری است. بر این مبنا، در گستره کنونی جهانیشدن، سعی میشود محدوده این تغییر و دگرگونی در حوزه اطلاعات مورد توجه قرار گیرد.هدف این مقاله آن است که مباحث موضوعی جهانی شدن را در عرصه اطلاعرسانی مورد شناسایی قرار دهد و با مطالعه اهم مقالات این حوزه در منابع چاپی و الکترونیکی، عرصه اطلاعات و اطلاعرسانی را در چارچوب جهانیشدن بررسی نماید.1. مفهوم جهانیشدن:از دیدگاه زبانشناختی مفهوم «جهانیشدن» واژهای است معادل Globalization، که بار معنایی ویژهای را در چارچوب اجتماعی، اقتصادی، و فرهنگی دارد. هر چند در متون متنوع علمی از این واژه با احتیاط سخن رفته و آن را مغایر با جامعه جهانی (World society)، نظام جهانی (World system)، بینالمللیشدن (Internationalization)، و جهانگرایی (Globality) دانستهاند، ولی توصیف مشابهی از این واژه در بین عالمان رشتههای مختلف علوم انسانی موجود است که به فرآیند و جریان آزاد تفکر و سرمایه مرتبط میشود. در تعریف مادی از واژه جهانیشدن «ادوارد آنیتات» از کارمندان ارشد «صندوق بینالمللی پول» میگوید: «جهانی شدن به فرآیندی اطلاق میشود که طی آن جریان آزاد اندیشه، انسان، کالا، خدمات، و سرمایه در دنیا میسر میشود.[2] در چارچوب این گونه تعاریف، عالمان علم جغرافیا نیز در توصیف وضعیت و جایگاه کلانشهرها بر مفهوم اقتصادی جهانیشدن تأکید میکنند، و سعی دارند محدوده تعریف مذکور را مورد توجه قرار دهند. چنانچه در یکی از این گونه مقالات ذکر شده: «جهانی شدن اقتصاد به تشدید جریان کالا، خدمات، اطلاعات، سرمایهگذاری و عوامل تولید در سطح بینالمللی دلالت دارد که منجر به یکپارچگی اقتصادی جهان میشود»[3]. آنچه در تعاریف مزبور از نظر پدیدههای جمعی مورد توجه است، پیوند فرهنگ و اقتصاد در بین آحاد اجتماعی در عرصه بینالمللی است که وقوع آن با شرایط نوین زمان و مکان، توجیهپذیر است.هرگاه مفهوم متغیر مکان را از جنبه سیاسی و جغرافیایی ارزیابی نماییم که تا چه حد ماهیت سیاسی آن از نظر دولت- ملت تغییر یافته، یا این که به جهت بروز تحولات سیاسی شهروند بینالمللی از دیدگاه دولتها اهمیت یافته، روشن میشود که روابط انسان با انسان، و انسان با طبیعت و فناوری، عرصه پویایی را در حوزه جهانی شدن دارا میباشد. در مقابل، فرآیند جهانیشدن از نظر جغرافیایی به مسائل بومی و همگانیکردن بومی(Particularism) نیز مرتبط است، نمادی که مستلزم همگانیشدن اجزای اجتماعی و بالطبع بومیکردن همگانی(Universalism)، یا جامعیت بخشیدن به آحاد جمعی خواهد شد [4].در خصوص متغیر زمان، به جهت دگرگونی در فرآوردههای مادی اطلاعات و نفوذ فناوری، گستره اطلاعات و روشهای بازیابی به حدی دگرگون شده که بر دسترسیپذیری آن اثرات مختلفی گذاشته است، به نحوی که فرایندهای کتابداری در دوره کتاب و عصر چاپی، چندان کاربردی در دنیای مدرن امروز ندارد. بر این مبنا «مانوئلکاستلز» اشارهای به وضعیت دگرگونه کنونی در اثر خویش دارد: «عصر اطلاعات، جبر تکنولوژیک است... جهانی شدن و اطلاعاتپردازی، ساختارهای بنیادین جوامع ما در سرتاسر جهاناند... فضای مجازی هم اکنون این قلمرو [همگانی] را پدید آورده است» [5]. در مفهومی عیان و آشکار، هر چند جهانیشدن موجب دگرگونی در قواعد ارتباطات، خدمات و اقتصاد شده، ولی این امکان را برای ملل و جوامع فراهم آورده که ارتباطات و حریم روابط آن، قابلیت تعریف مجدد بیابند، بر این قرار که اجزای ارتباطات در مفاهیم الکترونیکی، وضعیت نوینی را در بین آحاد استفادهکنندگان تعریف میکند. مثلاً تصمیمات نوین در خصوص استفاده منصفانه از مواد بدون اجازه صاحب آن بر روی وبسایتها، از مواردی است که در ایالات متحده آمریکا شرایط جدید و نوینی را برای پژوهشگران پدیده آورده است [6].بر این قرار طبیعی است که حوزه اطلاعرسانی، از دیدگاه جهانیشدن (با توجه به تعاریف ارائهشده) متأثر باشد، زیرا فرایند روابط جهانیشدن از چارچوب اطلاعات و عوامل آن در سطح بینالمللی عبور میکند و این جریان، زمینههای اطلاعرسانی و عوامل خدماتی آن را تحت تأثیر قرار میدهد و مفاهیم این رشته را با توجه به بنای نوین جامعه اطلاعاتی تفسیر میکند. در این خصوص گفته میشود که اقتصاد، مرزهای جغرافیایی را در نوردیده و
مقاله در مورد جهانی شدن دنیای اطلاعات 15 ص
