دانلودمقاله اشنایی با ریاضیات

اختصاصی از حامی فایل دانلودمقاله اشنایی با ریاضیات دانلود با لینک مستقیم و پر سرعت .

آشنایی با ساختمان منطقی جمله هایی که مطالب ریاضی بوسیله آنها بیان می شوند مستلزم مفاهیم گزاره، گزاره نما، و اسم نماست. این مفاهیم که بخشی از منطق ریاضی مقدماتی محسوب می شوند می توانند مفاهیم و احکام ریاضی را قابل فهم و قابل توضیح نمایند. در عصر حاضر ایفای نقش منطق ریاضی در توجیه و قابل انتقال نمودن مفاهیم در پیشرفت و تکامل کامپیوتر بر هیچکس پوشیده نیست.
2.1 حساب گزاره ها
1.2.1 تعریف: گزاره جمله ای خبری است که یا راست است یا دروغ اگرچه راست یا دروغ بودن آن معلوم نباشد.
برای هر گزاره یک ارزش راستی یا دروغی یا مختصراً یک ارزش قائل می شویم. مثلاً هر یک از جملات«عدد 3 فرد است»،«عدد 6 زوج است» و« اصم است» گزاره هستند. هر یک از گزاره های اول و دوم راست هستند ولی راست یا دروغ بودن گزاره سوم یا مقدمات کنونی، برایمان معلوم نیست ولی در هر حال یا راست است یا دروغ.گزاره ها بطورکلی به سه دسته تقسیم می شوند: گزاره شخصی، گزاره کلی و گزاره جزئی( یا وجودی) نوع اول گزاره ای است که از شیء معینی خبر می دهد. و در این بخش مورد بحث ماست. نوع دوم و سوم را در بخش آینده تعریف و بررسی خواهیم کرد.
از ترکیب گزاره ها گزاره های مرکب حاصل می شود این عمل با رابطهای گزاره ای امکان پذیر است.
2.2.1 رابطهای گزاره ای: گزارها را با حروف p ، q ،v ،s و یا با حرف اندیس دار نظیر ، ،... نشان می دهیم و هر نوع ترکیبی از آنها با الفاظ زیر که رابطهای گزاره ای نامیده می شوند امکان پذیر است.
«چنین نیست که»،«و»،«یا»،« اگر»،« اگر و فقط اگر»
علایم ~ ، &، ، ( یا )، ( یا ) نیز به ترتیب برای این رابط ها بکار خواهند رفت. اینک به توضیح آنها می پردازیم:
3.2.1 نقیض: اگر Pگزاره ای باشد«چنین نیست کهP» را نقیض P می گوییم و با علامت ~P نشان میدهیم. علامت ~ را ناقص و گزاره ای را که ناقص در آن عمل می کند دامنة عمل ناقص می نامیم. پیداست که اگر گزاره ای راست(دروغ) باشد نقیض آن دورغ( راست) است.
بعنوان مثال نقیض گزاره«6 عدد اول است» گزارة«چنین نیست که 6عدد اول است.» و گزاره«6 عدد اول نیست» خواهد بود.
4.2.1 ترکیب عطفی: اگر pو q دو گزاره باشد گزاره«p,q » را ترکیب عطفی p با q می گوییم و با علامت نشان میدهیم. علامت& را عاطف و p وq را مؤلفه های
عاطف نامیم. ترکیب عطفی فقط و فقط وقتی راست است که هر دو مؤلفه آن گزاره های راستی باشند.
از الفاظی که از نظر منطقی مترادف عاطف است لفظ« ولی= اما» است مثلاً گزاره«6 زوج است ولی اول نیست» به معنی« 6 زوج است و 6اول نیست» خواهد بود که البته گزاره ای راست است.
5.2.1 ترکیب فصلی: اگرp وq دو گزاره باشند گزارة«p یاq » را ترکیب فصلی p با q نامیده به علامت p v q نشان میدهیم. این گزاره فقط و فقط وقتی دروغ است که هردو مؤلفه آن دروغ باشند. توجه کافی به تفاوت این« یا» که یاء منطقی نامیده می شود با لفظ عادی« یا» که در استعمال عادی برای ترکیب گزاره ها بکار میرود مبذول دارید. در استعمال عادی لفظ«یا» گزارة ترکیب شده فقط وفقط وقتی راست است که یکی از مؤلفه ها راست و دیگری دروغ باشد این نوع«یا» را یاء مانع جمع می نامیم.
در منطق لفظ«یا» همواره به معنی منطقی بکار می رود و «یای» مانع جمع را با تکرار لفظ«یا» و نیز با لفظ« الا» مشخص می کنند. مثلاً گزاره های
« یا 5 فرد یا 5ز وج است»
« 5 فرد است والا زوج است»
به یک معنی هستند که مشخص کننده یای مانع جمع است.
6.2.1 ترکیب شرطی: اگر p و q دو گزاره باشند گزارة« اگر p آنگاه q » را ترکیب شرطی p باq می نامیم و آنرا به علامت ( یا ) نشان می دهیم.
در اینجا مؤلفه p مقدم و مؤلفه q تالی گفته می شود . ترکیب شرطی فقط وقتی دروغ است که pگزارة راست و q گزارة دروغ می باشد.
تذکر1: ارزشهای گزارة عطفی و گزاره از ترتیب مؤلفه ها مستقل است ولی ارزش گزارة شرطی چنین نیست، یعنی ممکن است راست ولی دروغ باشد و یا بالعکس دروغ و راست باشد
تذکر 2: بیان ترکیب شرطی« اگر p آنگاه q » در ریاضیات و نیز در زبان عادی به صورت های متنوعی امکان پذیر است که عبارتند از:
اگر p ، q ؛
هرگاه p آنگاه q ؛
در حالتی که p ، q ؛
q اگر p ،
q به شرطی p ؛
P و فقط وقتی که q ؛
P شرط کافی برای q است؛
q شرط لازم برای p است ؛
شرط کافی برای q آن است که p ؛
شرط لازم برای p آن است که q ؛
P مستلزم q است؛
q از p لازم می آید؛
.
7.2.1 ترکیب دو شرطی : گزارة
« اگر p آنگاه q و اگر q آنگاه p » (1)
ترکیب عطفی دو گزارة شرطی و است که می توان آن را به صورت زیر
نوشت:
معادل با (2)
این گزاره را ترکیب دو شرطی دو گزارة p و q می نامیم و آنرا به علامت
(3)
نشان میدهیم ارزش این گزاره فقط و فقط وقتی راست است که مؤلفه های p و q هم ارزش باشند اگرچه را به عنوان رابط گزاره ای تعریف کردیم ولی باید به مفهوم آن هم توجه داشت.
تذکر 1: مشابه ترکیب شرطی در مورد ترکیب دو شرطی نیز بیانهای مختلفی برای وجود دارند که عبارتند از:
شرط لازم و کافی برای p آن است که q؛
P فقط و فقط وقتی p که q ؛
فقط و فقط وقتی که q ؛
اگر p آنگاه q و بالعکس؛
شرط لازم برای p آن است که q و شرط کافی برای p آن است که q .
تذکر 2: در ریاضیات موردی هست که استفاده از ترکیب شرطی به جای ترکیب دو شرطی متداول است و آن در« تعریف» های ریاضی است. مثلاً تعریف« مثلث ABC را متساوی الاساقین می نامیم. در صورتی که دارای دو ضلع مساوی باشد» در واقع بدین معنی است که« مثلث ABC فقط و فقط متساوی الاساقین است که دارای دو ضلع مساوی باشد» و یا معادل است با« مثلث ABC را فقط و فقط متساوی الاساقین خوانند که دارای دو ضلع متساوی باشد.»
8.2.1 ترکیبات منطقی و فرمول های حساب گزاره ای: رابطهای گزاره ای یعنی ~ ،&، ، و را ملاحظه کردیم که اولی در یک گزاره و سایرین در دو گزاره عمل می کنند. ترکیبات گزاره ها بوسیله آنها ترکیبات منطقی و عبارت حاصل از ترجمه یک گزاره را به زبان منطق( یعنی نوشتن آن با رابط های گزاره ای و حروف) یک فرمول حساب گزاره ها یا مختصراً یک فرمول می نامیم. گزاره های سازه ای یک ترکیب منطقی نیز گزاره هایی هستند که ترکیب منطقی از آنها ساخته می شود( بوسیلة رابط های گزاره ای)
در نوشتن ترکیبات منطقی بصورت فرمولها اساساً باید دامنه یا دامنه های هر عمل را با پرانتز مشخص کرد استفاده از پرانتز در منطق مشابه ریاضیات است.
در ترکیبات منطقی باید به رابط اصلی توجه کافی شود. مثلاً در گزارة ، ~ رابط اصلی است در حالی که در گزارة ، رابط اصلی است. بکاربردن پرانتزها بعضاً الزامی است مثلاً ترکیب منطقی معنی ندارد، ولی معنی دار است که رابط عطفی دوم( از چپ به راست) رابط اصلی شمرده می شود.
د ربکارگیری پرانتز ها قراردادهای زیر را نیز داریم که توجه به آنها موجب تسهیل در ساده نویسی می گردد.
1.8.2.1 قرارداد: دامنه عمل ناقص فقط و فقط وقتی د رپرانتز قرار داده می شود که رابط اصلی این دامنه یک رابط دوطرفه باشد، بنابراین مثلاً نقیض را به صورت و نقیض گزارة را به صورت می نویسیم و نیز نقیض گزارة بصورت سادة نوشته می شود زیرا در گزارة رابط اصلی«~ » است.
2.8.2.1 قرارداد: اگردامنه عمل یک رابط دوطرفه در طرفی نقیض یک گزاره باشد. این دامنه را در پرانتز محصور نمی کنیم. مثلاً در ترکیب فصلی گذاشتن پرانتز ها ضرورتی ندارد و آنرا به صورت می نویسیم.همچنین ترکیب شرطی با حذف پرانتز هایی که لازم است به صورت سادة نوشته می شود.
مثال: گزارة« اگر و آنگاه » را به زبان منطق ترجمه کنید.
جواب: اگر p ، q و r به ترتیب گزاره های« »،« » و « » باشند آنگاه ترجمة گزاره چنین خواهد بود:

3.8.2.1 قرارداد: گزاره های و بصورت های و خواهند بود و تعمیم آن به هر تعداد نامتناهی با قراردادن پرانتزها از چپ به راست، گزاره ها را با معنی خواهد کرد. همچنین گزارة« p مگر آنکه q » را به معنی اگر آنگاهp ، و یا به صورت در نظر می گیریم. مثلاً« او را نمی بخشم مگر آنکه عذرخواهی کند» که به معنی« اگر عذرخواهی نکند او را نمی بخشم» است.
تذکر: تشخیص ساختمان منطقی گزاره ها با بیان عادی آنها لازم و ضروری است. این امر بیشتر در گزاره های شرطی مورد توجه است. مثلاً در گزارة« در مثلث ABC اگر آنگاه و بالعکس» مثلث بودن ABC مقدم یک ترکیب شرطی است که تالی این ترکیب شرطی گزارة دو شرطی:
« اگر و فقط اگر »
می شود درواقع گزاره مذکور به صورت زیر قابل بیان است
( ABC مثلث است)
9.2.1 ارزش راستی فرمولها: اگر در فرمولی نظیر یا یا حروف گزاره ای سازای آنرا نمایش گزاره های دلخواه بشماریم، هر فرمول نمایش گزاره ای بیشماری خواهد بود. برای تسهیل بیان، هر دستگاه از ارزشهای حروف گزاره های یک فرمول را یک ارزشدهی در آن فرمول می نامیم.( برای اختصار ارزش راست بودن را به T و دروغ بودن را به F نمایش میدهیم) مثلاً در گزاره اگر p راست و q دروغ باشد یک ارزشدهی در است.
تعداد ارزشدهی های یک گزاره به تعداد گزاره های سازای آن بستگی دارد. مثلاً در گزاره p ( شامل یک گزارة سازا) فقط دو ارزشدهی وجود دارد ولی دارای چهار ارزشدهی ، ، و است به همین ترتیب در گزاره ای با سه گزارۀ سازا هشت ارزشدهی خواهیم داشت. و بطورکلی در گزاره ای با n گزاره سازا دقیقا ارزشدهی امکان پذیر است.
برای تعیین تمام حالات ممکن ارزشدهی یک فرمول کلیة حالات گزاره های سازا را در جداولی تنظیم می کنیم و برای خود فرمول نیز یک یا چند ستون در نظر می گیریم سپس براساس تعاریف ارزش گزاره ها، ارزشدهی فرمول را معین می کنیم و ستون حاصل را جدول ارزش راستی فرمول موردنظر می نامیم.
جدول ارزش راستی هر یک از گزاره های ، و را در زیر نشان داده ایم:



T
T
T
F T
F
T
F T
T
F
F

T
F
F
F T
F
T
F T
T
F
F

F
T T
F
تذکر: ارزش یک فر مول صرفاً با ارزشهای حروف سازای آن( یا به عبارتی گزاره های آن) مشخص می شود و از هر امر دیگر نظیر معانی حروف مستقل است.
10.2.1 راستگوها: فرمولی را که همواره( یعنی به ازای هر نوع ارزشدهی) راست( یا دروغ) باشد راستگو( یا دروغگو) می نامیم.
مثلاً فرمول راستگو و دروغگو است.
فرمولهای راستگو از قوانین منطق و فرمولهای دروغگو از تناقضات منطق محسوب می شوند. با تنظیم جدول ارزش یک فرمول می توان راستگوها و دروغگوها را مشخص کرد. بدین ترتیب که اگر در ستون آخر جدول ارزشدهی فرمولT ظاهر شده باشد فرمول مورد نظر راستگو است و اگر همه ارزشهای ظاهر شده F باشند فرمول مورد بحث دروغگو خواهد بود. برخی از دروغگوها نام خاصی نیز دارند مثلاً به اجتماع نقیضین معروف است. در جدول زیر چند راستگو را ملاحظه می کنیم که برخی از آنها به نام خاصی نیز معروفند. اثبات راستگو بودن آنها با استفاده از جدول ارزشدهی آن میسر است. می توان از آنها در هر فرمول دیگری بهره جست و ارزش فرمول را بدست آورد.

فرمت این مقاله به صورت Word و با قابلیت ویرایش میباشد

تعداد صفحات این مقاله   23 صفحه

پس از پرداخت ، میتوانید مقاله را به صورت انلاین دانلود کنید

دانلودمقاله کارآموزی کامپیوتر جهاد کشاورزی

اختصاصی از حامی فایل دانلودمقاله کارآموزی کامپیوتر جهاد کشاورزی دانلود با لینک مستقیم و پر سرعت .

مقدمه

کارآموزی در هر واحد اداری یا خدماتی می¬تواند امری مفید در جهت بعمل رساندن یادگیری افراد ¬باشد. دانشجویان پس از طی 2 یا چند سال یادگیری احتیاج به یک مدت زمانی دارند تا آموخته های خود را به اجرا بگذارند و هم اینکه در محیط کار و عمل قرار گیرند تا بتوانند آموخته¬های خود را با شرایط و نیازمندی¬های اجتماع وفق دهند.قرار گرفتن در این محیط¬ها علاوه بر اینکه به افراد در تمرین یادگیری¬ها و تسلط بر یادگیری¬های دوره دانشگاهی کمک می¬کند، باعث یادگیری مطالب جدید بسیاری نیز می¬شود.
اداره جهاد کشاورزی استان گلستان، بخش ترویج نیز بعنوان یکی از این مراکز خوب، برای آزمایـش این آموخته¬ها و همچنین یادگیری هر چه بیشتر مطالب جدبد و به روز و آشنایی با محیط خارج از خانه و دانشگاه می¬باشد که من دوره کارآموزی 240 ساعته خود را در آن جا گذرانده و دوره بسیار مفیدی را در آن جا داشته¬ام. این گزارش مبتنی بر آموخته های من می¬باشد که به طور خلاصه بیان شده است.

تاریخچه ترویج

تاریخچه آموزش و ترویج کشاورزی در جهان
تاریخچه آموزش و ترویج در جهان به قرن¬های شانزده و هفده بر می¬گردد. علاوه بر انجمن های کشاورزی که در قالب آموزش های غیر¬رسمی فعالیت داشتند می¬توان گفت که توسعه آموزش غیر-رسمی در کشاورزی عملاً ارتباط مستقیم با تاریخ توسعه و آموزش علوم در اروپا دارد.بر طبق مدارک موجود از جمله اولین انجمن¬های ذکر شده در تاریخ کشاورزی به جامعه (مشورتی) ایرلند اشاره کرد که در سال 1371 بنیان نهاده شد.
ریشه¬های تاریخی ترویج کشاورزی از دوره رنسانس شروع می¬گردد، در آن زمان جنبشی شروع می¬شود که سعی بر آن داشت تا آموزش و پرورش را با نیاز¬های زندگی انسان هماهنگ سازد.
اولین مدارس کشاورزی در اروپا، در لهسـتان ایجاد شد که یکی از آنها در زاروس از سال 1779 شروع به کار کرد و دیگری در ناگی میشلوس در سال 1716 آغاز به کار نمود. از آن پس با توجه به آموزش و آگاه سازی مردم آکادمی تارندت در سال 1811 در ساکون تامین شد و پس از چندی دانشکده کشاورزی لیزنیک مورد بهره برداری قرار گرفت.
بطور کلی در بررسی تاریخی آموزش و ترویج کشاورزی، ملاحظه می¬شود که کار آموزش کشاورزی از صورت ارشادی به وسیله انجمن¬های ملی که آن هم بصورت غیر رسمی و سازمان نیافته اداره می¬شد به نهادی منظم تبدیل گشته و بدین ترتیب مدارس کشاورزی توسعه یافت و با پیشرفت علوم کشاورزی عالی را نیز دربر گرفت.

تاریخچه آموزش و ترویج کشاورزی در ایران
هرچند که بر اساس مدارک و اسناد موجود، ایران از جمله سرزمین¬هایی بوده که انسان اولیه در آن به کشت و زرع و دامپروری پرداخته است، لیکن اطلاعات موجود حاکی است که تا قبل از دوره قاجار هیچ موسسه دولتی کار رسیدگی به امور کشاورزی و دامپروری و آموزش در ایران را به عهده نداشت و امور کشاورزی به وسیله ادارات دیگر به خصوص اداره املاک دیوانی یا دیوان خالصجات اداره می¬شد.
ازآن دوران به بعد پیشرفت علوم و فنون مربوط به زراعت و دامپروری در دنیا از طرفی و نیاز روز افزون جمعیت در حال رشد کشور از طرف دیگر سبب گردید که پرداختن به امور کشاورزی از جمله کار آموزش و ترویج کشاورزی در ایران نیز اهمیت قابل توجهی برخوردار باشد، در این راستا طی سالیان گذشته ، موسسات و تشکیلات وزارت کشاورزی و جهاد کشاورزی و در سطوح بالاتر آموزشی به دانشگاه¬ها و موسات آموزش عالی اشاره نمود .

تاریخچه آموزش و ترویج کشاورزی در وزارت جهاد
جهاد سازندگی در 27 خرداد سال 1358 به فرمان بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران تشکیل شد. این ارگان مقدس و انقلابی با هدف ابلاغ پیام روح بخش انقلاب اسلامی به روستائیان، فراهم کردن زمینه های حضور و مشارکت گسترده روستائیان در صحنه های انقلاب، اولویت دادن به روستاها به عنوان پایگاه های تولید و کشاورزی و محور توسعه محرومیت زدایی و ارائه خدمات و امکانات بهداشتی و آموزشی به روستائیان تشکیل و در مدت کوتاهی توانست خدمات درخشانی را به آنان ارائه دهد.
به دنبال الحاق شرکت سهامی شیلات ایران به وزارت جهاد سازندگی (مهر سال 1366) در سال 1369 بر اساس « قانون تفکیک وظایف وزارتخانه ¬های کشاورزی و جهاد سازندگی» امور مربوط به حفظ و گسترش و بهره برداری از منابع طبیعی و کلیه امور دام وطیور و عمران روستایی، و آبرسانی روستاها نیز به وزارت جهاد سپرده شد.
معاونت ترویج و مشارکت مردمی وزارت جهاد سازندگی، وظایفی چون گسترش امکانات اجتماعی در محیط روستاها، افزایش دانایی و توانایی و کارایی روستائیان و فراهم نمودن موجبات مشارکت موثر روستائیان در امر رشد و توسعه روستاها را به عهده دارد. از اقدامات مهم این معونت که تا سال 1371 معاونت امور اجتماعی نامیده می¬شد، می توان تشکیل شوراهای اسلامی، راه اندازی کتابخانه¬های روستایی، تشکیل نمایشگاه¬ها و جشنواره¬ها برگزاری کلاس¬های آموزشی و ترویجی، توزیع نشریه و لوازم تبلیغی و راه اندازی مراکز آموزش روستایی و خانه های ترویج نام برد.

آموزش word
مقدمه دوره ی آموزشی Word سومین مهارت از استاندارد ICDL می باشد . برنامهWord متداولترین برنامه واژه پرداز موجود به شمار می آید . هدف اصلی برنامه این است که در تایپ و قالب بندی متنها مفید واقع شود . اما ویژگیهای قدرتمند دیگری نیز دارد که امکان ایجاد جدولهای مختلف - کار با تصویرهای گرافیکی - طراحی صفحه وب و بسیاری از قابلیتهای دیگر را برایتان فراهم کرده است . برای مطالعه ی این دوره ی آموزشی نیاز است کاربران محترم آشنایی مقدماتی با محیط Windows داشته باشند . جهت نصب و اجرای نرم افزارهای Office که Word نیز شامل آن می شود ، نیاز به سیستمی با مشخصات ذیل می باشد : - حداقل سیستم مورد نیاز پنتیوم 233 - 16 مگابایت Ram - حدود 600 مگا بایت فضای آزاد به این عکس جهت دیدن حالت دستها نگاه کنید اصول کار با WORD - اجرای Microsoft Word و آغاز کار با آن : نرم افزار Word تحت سیستم عامل windows 98-2000-XP کار می کند. برای شروع از منوی Start‏ ، زیر منوی Programs و سپس گزینه Microsoft Word را انتخاب می کنیم. - آشنایی با محیط کار و اجزای آن : دکمه Close یا بستن پنجره : جهـت بستن یک پنجره باز باید از این دکمه استفاده نمود ( البته از کلید ترکیبی ALT+F4 نیز میتوان استفاده کرد). باید توجه داشت برای بستن هر پرونده میتوانید از منوی File زیر منوی Exit را نیز انتخاب نمائید. دکمه Maximize یا حداکثر سازی : برای اینکه بتوان پنجره را به حداکثر اندازه خود رساند میتوان از این دکمه استفاده نمود. دکمه Restore : پس از اینکه پنجره به حداکثر اندازه خود رسید برای تبدیل به اندازه قبلی خود از این دکمه استفاده می شود. دکمه Minimize یا حداقل سازی :با کلیک کردن بر روی این دکمه میتوان یک پنجره حداکثر شده و یا معمولی را حداقل نمود با انجام این عمل پنجره به حداقل خود می رسد و روی Task bar قرار می گیرد. توجه داشته باشید که پنجره ای که حداقل شده است بسته نشده و هنوز در حافظه مستقر است. - نوار عنوان یا Title Bar : نواری که اسم پنجره روی آن قرار دارد نوار عنوان نامیده میشود از نوار عنوان میتوان برای حداکثر سازی و یا بازگردانی پنجره به حالت '' وضعیت قبلی '' استفاده نمود برای این کار کافی است روی نوار عنوان دبل کلیک نمائید . - دکمه Control Bottom یا کنترل : این دکمه در سمت چپ صفحه مانیتور قرار دارد.با دکمه کنترل میتوان تمام عملیاتی که توضیح داده شد را انجام داد برای باز کردن دکمه کنترل کافی است روی دکمه آن کلیک کرد. عمل دیگر دکمه کنترل بستن پنجره است برای این کار باید روی نشانه دکمه کنترل دبل کلیک کرد. - Move: برای جابجایی پنجره میتوان از این گزینه استفاده کرد . برای اینکه این گزینه فعال شود باید روی نوار عنوان دبل کلیک نمود . Menu Bar یا نوار منو : هر یک از منوها با توجه به نام خود، عملکردی خاص دارند. پس از باز شدن منو زیر منوها را مشاهده خواهید کرد که هر زیر منو به معنای یک فرمان می باشد . Toolbars یا نوار ابزار : نوارهای ابزار کلیدهای دسترسی سریعتر به زیر منوها می باشند. در اصل گزینه ها و فرمان های موجود در زیر منوها ، در نوارهای ابزار نیز موجودند و کار را جهت دسترسی سریعتر به زیر منوها آسان می کنند . روشهای مختلف برای ظاهر کردن نوار ابزار : الف ) انتخاب زیر منوی Toolbars از منوی View ب ) کلیک راست بر روی Menu bar برای محو کردن نوار ابزارها میتوان روی آنها کلیک راست کرده و زمانی که فهرست نوارهای ابزار ظاهر گردید ، آنها را از حالت فعال در آورید بدین صورت شما نوار ابزارها را در روی صفحه نخواهید داشت . - Ruler یا خط کش : خط کش یکی دیگر از ابزارهای کارآمد در برنامه Word میباشد. این خط کش بسیار دقیق بوده و با آنچه که شما روی کاغذ اندازه میگیرید برابر است . خط کش برای تنظیم حاشیه ها و تورفتگی ابتدای پاراگرافها استفاده میشود. برای ظاهر کردن خط کش از منوی View زیر منوی Ruler را انتخاب نمایید. برای ظاهر کردن خط کش عمودی نیز میتوانید از منوی View پنجره را به حالت Page Layout برده و سپس از منوی Tools زیر منوی Options را انتخاب و از روی برگ نشان View گزینه Vertical Ruler را انتخاب نمائید. درصورتیکه بخواهید خط کش شما در سمت راست پنجره ظاهر شود مراحل بالا را تکرار و گزینه Right Ruler را انتخاب نمائید. Scroll Bar یا نوارهای مرور : دکمه ها و نــوارهایی هستند که توسط آنها میتوان صفحه را جابجا نمود . این دکمه ها بطور افقی برای جابجایی به چپ و راست و بطور عمودی برای بالا و پائین طراحی شده اند. بجای استفاده از دکمه های مرور که با هر بار فشردن آنها کمی صفحه جابجا می شود میتوان از نوارهای مرور نیز استفاده کرد. برای جابجایی باید روی این نوارها قرار گرفته و بـــا ماوس نوار را جابجا نمود. در صورتیکه سند شما دارای چند صفحه باشد میتواند نشان دهنده شمارش صفحه نیز باشد نوارهای مرور برای این کار باید اشاره گر ماوس را روی نـــوار برده و بر روی آن کلیک کنید تا شماره صفحه به نمایش در آید. برای ظاهر کردن Scroll bar عمودی و افقی و انتقال آن به سمت چپ پنجره، باید پنجره را از منوی View به حالت Page layout برده سپس از منوی Tools و زیر منوی options در برگ نشان View گزینه های Vertical Scroll bar, Horizontal Scroll bar و Left Scroll bar را انتخاب نمود. -Next Page, Previous Page یا صفحه قبل و بعد : برای آنکه یک صفحه به بالا یا پائین برود باید از این علامت استفاده کرد. - محیط تایپ : این محیط اصلی ترین قسمت برنامه است. این قسمت محل تایپ ، حروف چینی و صفحه آرایی شماست . تمام عملیاتی که باید در مورد کارتان انجام دهید در این محل خواهد بود . مکان نما : محل حرف بعدی را که تایپ خواهد شدء نشان میدهد. Right Click یا کلیک راست : قرار دادن اشاره گر بر روی موضوعی خاص و کلیک دکمه سمت راست ماوس با این عمل منوی میانبری ظاهر میشود که کاربر میتواند از آن فرمانی را انتخاب نماید. - Screen Tips یا نکته ابزار : کافیست با ماوس روی یکی از کلید ها قرار بگیرید و کمی مکث کنید خواهید دید یک جعبه متن کوچک به نام نکته ابزار باز خواهد شد و نام آن کلید را نشان خواهد داد. Status Bar یا نوار وضعیت : این نوار پائین ترین قسمت پنجره می باشد که به شما اطلاعاتی در مورد شماره صفحه ، قسمت ، کل صفحه ، فاصله از بالای صفحه، خط روی صفحه ، وضعیت کاراکتر و... می دهد توسط این سطر یا نوار شما میتوانید موقعیت خود را بیابید که اکنون در کدام صفحه و کدام سطر قرار گیرد. برای ظاهر کردن این نوار بر روی پنجره باید پنجره را از منوی View به حالت Page layout برده و سپس از منوی Tools و زیر منوی Options در برگ نشان View گزینه Status Bar را انتخاب کنید.
آموزش Word - بخش دوم

اصول و قوانین تایپ آشنایی با میز و صندلی تایپیست میز تایپیست معمولاً دارای دو یا سه کشو می باشد. تایپیست میتواند وسایل کار خود را در آنها قرار دهد. ارتفاع استاندارد این میز معمولاً 70 تا 72 سانتیمتر است. میز تایپیست باید طوری قرار گیرد که نور طبیعی از پشت سر و یا سمت راست تایپیست بتابد و اگر تایپیست از چراغ رومیزی استفاده میکند می بایست چراغ روشنایی در سمت راست ، متناسب با دید نصب شود. صندلی تایپیست دارای تکیه گاه با دو فنر نرم می باشد، این تکیه گاه بوسیله یک اهرم به میله صندلی متصل است که تایپیست می تواند ارتفاع آنرا متناسب با اندام خود کم یا زیاد کند. میله صندلی از پائین به یک فنر قوی در زیر نشیمن گاه مربوط است که میتوان آن را به طرف جلو و یا عقب حرکت داد. این صندلی گردان است . ارتفاع استاندارد آن از کف تا زیر زانو 45 سانتی متر می باشد ولی تایپیست به تناسب اندام خود میتواند آنرا بالا و یا پائین ببرد . قبل از شروع کار به نکات زیر توجه نمائید : به گونه ای که تکیه گاه پشت ، کف پاها و همچنین مهره های ستون فقرات به حالت صاف قرار گیرند ، روی صندلی بنشینید. خم شدن به جلو یا عقب ضمن ایجاد خستگی باعث بروز عوارض ناشی از عدم رعایت صحیح نشستن نیز می گردد. اکنون کارهای عملی را شرح خواهیم داد : 1-صفحه کلید را طوری روی میز قرار دهید که لبه کی برد با لبه میز موازی باشد و به حالت صحیح و مناسب بین دو دست شما قرار گیرد. 2-صندلی خود را طوری میزان کنید که فاصله مناسب و دلخواه را داشته باشید. 3-پاهایتان زیر صندلی قرار نگیرد بلکه کف پاها در زیر میزو بطور صاف روی زمین قرار گیرد و پای راست کمی جلوتر از پای چپ شما باشد . 4-دستهای شما می بایست با ماشین زاویه 90 درجه تشکیل دهد. 5-انگشتان خود را به حالت نیمه خمـــیده روی دگمه ها بگذارید و از تکان دادن بازو یا مچ ها خودداری نمایید. مکاتبات اداری و بازرگانی : مکاتبات : مکاتبات عبارت است از نوشته هایی به منظور آگاهی ، اطلاع و خبر بین دو یا چند نفر ، موسسه ، شرکت و سازمان که میتواند به وسیله پست یا فرد انجام گیرد. مکاتبات در وحله اول بررسی ، اقدام و سپس بایگانی می گردد. مکاتبات بر دو نوع است : 1- مکاتبات بازرگانی 2- مکاتبات اداری - مکاتبات بازرگانی : مکاتبات بازرگانی عبارت است از نوشته های بازرگانی درباره تولید ، خرید ، فروش ، ارائه خدمات و مسائل مالی . مطالب چاپی روی نامه های بازرگانی بشرح زیر است : بطور معمول نامه های بازرگانی دارای سرلوحه ای است که نوع و چگونگی فعالیت های موسسه را نشان میدهد. سرلوحه آن عبارتست از : - علامت تجاری - نام موسسه - شماره ثبت دفتر شرکت ها - نشانی - تلفن - نشانی تلگرافی ، تلکس و یا فاکس - نوع فعالیت - مکاتبات اداری : تفاوت مکاتبات اداری در اندازه کاغذ، فرم و شکل نوشتاری آن می باشد . قوانین تایپ فارسی - قوانین تایپ اکنون شروع به تایپ نمائید. با زدن Space کلمات از یکدیگر جدا می شوند. زمانی که یک سطر تمام می شود برای رفتن به سطر بعد لازم نیست Enter بزنید ، برنامه توسط خصوصیت Word Wrap موجب می گردد که سطر شما بدون زدن Enter شکسته شود . اکنون یک جمله به پایان رسید . نقطه را گذاشته و ادامه دهید تا جمله بعدی نیز تمام شود. آیا بنظر شما یک پاراگراف پایان پذیرفته و یا چون دو جمله دارید ، دو پاراگراف تایپ کرده اید؟ در جواب باید گفت یک پاراگراف شامل یک حرف ، یک سطر یا چند سطر است که تا پایان نپذیرفته Enter نباید زد. هرگاه Enter زده شد به مفهوم پایان یک پاراگراف است. - اصول تایپ تمرین : شکیبا – ساسان – مامان – تینا – تمشک – آسان – انگشتان – بایگانی – گلابی – گیتی – مالش - نان – آب – شام – سام – سیاست – کیاست – تابستان – شایان – مات – ماش – کمک یاس – تلاش- یال – شبنم – شب – کمال – کمان – سیمین – شکاک – شکیل - آسمان آبان – لباس – سامانتا- تمام – شمیم – نیک – اناب – آسیاب – لام – کام – گلاب – گلشن – کامیاب – تابان – سلام – کتلت – سیمان - آبی - از کلید میانبر ALT+SHIFT سمت چپ برای تبدیل صفحه کلید به لاتین و از کلید میانبر ALT+SHIFT سمت راست برای تبدیل صفحه کلید به فارسی استفاده کنید. از کلید ترکیبی CTRL+SHIFT سمت چپ برای چپ چین و از کلید ترکیبی CTRL+SHIF سمت راست برای راست چین کردن استفاده نمایید. آشنایی با میز کار وصندلی تایپیست میز تایپیست معمولاً دارای دو یا سه کشو می باشد. تایپیست میتواند وسایل کار خود را در آنها قرار دهد. ارتفاع استاندارد این میز معمولاً 70 تا 72 سانتیمتر می باشد. میز تایپیست باید طوری قرار گیرد که نور طبیعی از پشت سر و یا سمت راست تایپیست بتابد و اگر تایپیست از چراغ رومیزی استفاده میکند می بایست چراغ روشنایی در سمت راست متناسب با دید وی نصب شود. صندلی تایپیست دارای تکیه گاه با دو فنر نرم می باشد، این تکیه گاه بوسیله یک اهرم به میله صندلی متصل است که تایپیست میتواند ارتفاع آن را متناسب اندام خود کم یا زیاد کند. میله صندلی از پائین به یک فنر قوی در زیر نشیمن گاه مربوط است که میتوان آن را به طرف جلو و یا عقب حرکت داد. این صندلی گردان است . ارتفاع استاندارد آن از کف تا زیر زانو 45 سانتی متر است ولی تایپیست به تناسب اندام خود میتواند آنرا بالا و یا پائین ببرد این صندلی بدون دسته و چرخ دار می باشد . قبل از شروع کار به نکات زیر توجه نمائید : بطوری که تکیه گاه پشت ، کف پاها و همچنین مهره های ستون فقرات به حالت صاف قرار گیرند، روی صندلی بنشیند. خم شدن به جلو یا عقب ضمن ایجاد خستگی باعث بروز عوارض ناشی از عدم رعایت صحیح نشستن نیز می گردد. اکنون کارهای عملی را شرح خواهیم داد : 1- صفحه کلید را طوری روی میز قرار دهید که لبه کی برد با لبه میز موازی باشد و به حالت صحیح و مناسب بین دو دست شما قرار گیرد. 2- صندلی خود را طوری میزان کنید که فاصله مناسب و دلخواه را داشته باشید. 3- پاهایتان زیر صندلی قرار نگیرد بلکه کف پاها در زیر میزو بطور صاف روی زمین قرار گیرد و پای راست کمی جلوتر از پای چپ شما باشد . 4- دستهای شما می بایست با ماشین زاویه 90 درجه تشکیل دهد. 5- انگشتان خود را به حالت نیمه خمـــیده روی دگمه ها بگذارید و از تکان دادن بازو یا مچ ها خودداری کنید. مکاتبات اداری و بازرگانی مکاتبات : مکاتبات عبارت است از نوشته هایی به منظور آگاهی ، اطلاع و خبر بین دو یا چند نفر ، موسسه ، شرکت و سازمان که میتواند به وسیله پست یا فرد انجام گیرد. مکاتبات در وحله اول بررسی ، اقدام و سپس بایگانی می گردد. مکاتبات بر دو نوع است : 1- مکاتبات بازرگانی 2- مکاتبات اداری - مکاتبات بازرگانی : مکاتبات بازرگانی عبارت است از نوشته های بازرگانی درباره تولید ، خرید ، فروش ، ارائه خدمات و مسائل مالی . بطور معمول نامه های بازرگانی دارای سرلوحه ای است که نوع و چگونگی فعالیت های موسسه را نشان میدهد. سرلوحه آن عبارتست از : -علامت تجاری -نام موسسه -شماره ثبت دفتر شرکت ها -نشانی -تلفن -نشانی تلگرافی و تلکس و یا فاکس -نوع فعالیت - مکاتبات اداری : تفاوت مکاتبات اداری در اندازه کاغذ، فرم و شکل نوشتن آن می باشد . ابعاد نامه های اداری : طبق دستور العمل اداره کل بهبود روشها در سازمان امور اداری و استخدامی کشور کاغذها بشرح زیر در موارد مختلف مورد استفاده قرار می گیرد : - کاغذهای A3 : بدون سرلوحه است و برای تهیه جدول ، نمودار و نقشه مورد استفاده قرار می گیرد. - کاغذ های A4 : مخصوص نامه هایی که از 5 سطر صفحه A4 بیشتر باشد ( برای گزارش هم از این کاغذ استفاده می شود ). - کاغذ A5 : مخصوص نامه هایی که از 5 سطر صفحه A4 کمتر باشد . - کاغذ A6 : بدون سرلوحه است و برای نامه نگاری بین کارمندان مورد استفاده قرار می گیرد و فقط در طرف چپ و بالای کاغذ کلمه (یادداشت ) چاپ میشود. طبق این دستورالعمل اندازه نامه های اداری بر دو نوع است : - نامه های بزرگ A4 : به ابعاد 297 × 210 میلیمتر ، مطالبی که از 5 سطر بیشتر باشد روی این کاغذ ماشین میشود. - نامه های کوچک A5 : به ابعاد 148 × 210 میلیمتر ، مطالبی که از 5 سطر کمتر باشد روی این کاغذ ماشین میشود. نحوه تهیه نامه های اداری : اجزاء مختلف نامه اداری : هر نامه اداری دارای پنج جزء بشرح زیر می باشد : 1-سرلوحه 2-عنوان گیرنده ، فرستنده ، موضوع نامه 3-متن نامه 4-مشخصات امضاء کننده نامه 5-گیرندگان رونوشت اینک بشرح هر یک از اجزاء بالا می پردازیم : 1- سرلوحه : -آرم جمهوری اسلامی ایران سمت راست یا بالای نامه . -نام سازمان اصلی زیر آرم و نام واحد یا اداره وابسته زیر نام اصلی . -تاریخ در سمت چپ -شماره در سمت چپ -پیوست در سمت چپ 2- عنوان گیرنده ، فرستنده ، موضوع نامه : الف : عنوان گیرنده عنوان گیرنده که با کلمه ( به ) در نامه مشخص میشود عبارت است از : نام شخص یا موسسه ای که نامه برای او فرستاده میشود. ب : عنوان فرستنده عنوان فرستنده که با کلمه ( از) در نامه مشخص میشود عبارت است از : نام شخص ، موسسه ، سازمان و یا واحد سازمانی که نامه از طرف آن نوشته میشود. ج : موضوع نامه موضوع نامه عبارت است از عبارت کوتاه و گویایی که مبین محتوای نامه باشد. (یعنی متن نامه درباره چه موضوعی می باشد ). مثال : به : سازمان انرژی اتمی اصفهان از: فنی حرفه ای استان اصفهان موضوع: ماموریت جهت آموزش 3- متن نامه : منظور از متن نامه مطالب و شرحی است که در مورد موضوع نامه نوشته میشود . متن نامه ممکن است از یک یا چند پاراگراف تشکیل شده باشد که قسمت اول را پاراگراف افتتاحیه و بعد از آن را پاراگراف میانی و قسمت آخر را پاراگراف اختتامیه می نامند. پاراگراف : اصولاً پاراگراف شامل یک بند یا یک قسمت است که از چند جمله مربوط به هم تشکیل شده و ضمن اینکه پاراگراف ، خود دارای معنی مستقلی است اما با پاراگراف های بعدی نیز ارتباط دارد و با Enter از هم جدا می شوند. 4- مشخصات امضاء کننده نامه : مشخصات امضاء کننده نامه در سمت چپ نامه می باشد . نام و نام خانوادگی مقام یک یا دو سطر فاصله موقعیت سازمانی امضاء کننده باید توجه نمود که نام و نام خانوادگی درست در وسط عنوان پست سازمانی امضاء کننده قرار میگیرد. در مواردی که مقام دیگری حق امضاء نامه را بجای امضاء کننده اصلی داشته باشد در قسمت مربوط به مشخصات امضاء کننده نام و نام خانوادگی امضاء کننده اصلی و همچنین عنوان سازمانی وی نوشته شده و با اضافه کردن عبارت ( از طرف) در جلوی آن امضای نامه بوسیله مقامی که به او تفویض اختیار شده صورت می گیرد . نامه های اداری بر دو نوع است : 1-نامه های وارده : آن دسته از نامه هایی که به درون ارگان یا سازمانی وارد میشود. 2-نامه های صادره : آن دسته از نامه هایی که به بیرون از ارگان یا سازمان ارسال میشود. لازم به یاد آوری است که دفتری بنام دفتر اندیکاتور وجود دارد که مخصوص ثبت کلیه مکاتبات نامه های وارده و صادره میباشد. برای ماشین کردن نامه های اداری باید به نکات زیر توجه کرد : تحریر کردن مشخصات گیرندگان رونوشت : رونوشت عبارت است از نسخه برداری یا کپی برداری از روی نامه اصلی اگر نامه اداری دارای سه رونوشت برای سه محل مختلف باشد آن نامه در 5 نسخه تایپ میشود که سه نسخه آن برای آن سه محل ، یک نسخه از رونوشت برای بایگانی قسمت مربوطه و یک نسخه هم که همان نامه اصلی می باشد. شروع عبارت رونوشت از لبه سمت راست پس از یک یا دو فاصله سطری از عنوان سازمانی امضاء کننده نامه می باشد. پس از تایپ عبارت ( رونوشت ) دو نقطه گذاشته و یک فاصله سطری داده ، از زیر دو نقطه با خط تیره شروع به تایپ قسمت هایی که نامه باید به آنجا فرستاده شود می نمائیم. مثال : رونوشت : - جناب آقای ... ( با توضیح سمت) - جناب آقای ... ( با توضیح سمت ) - جناب آقای ... (با توضیح سمت ) - بایگانی پیوست : هر مدرکی که همراه نامه فرستاده میشود پیوست نامیده میشود. در قسمت بالای نامه کلمه پیوست در سمت چپ بصورت چاپی می باشد که اگر نامه ای دارای پیوست باشد باید جلوی کلمه پیوست کلمه (دارد) را اضــــــافه کنیم و اگر نداشته باشد بصورت خط تیره یا کلمه ( ندارد) نشان داده میشود. نمونه نامه اداری تاریخ : 7/8/1381 شماره : 6275987پیوست : دارد سازمان آموزش فنی و حرفه ای استان اصفهان به : سرپرست آموزش از : شرکت پیشگام وابسته به انرژی اتمی اصفهان موضوع : آموزش اینترنت عطف به نامه شماره 441 مورخ 5/6/1381 از آن سازمان محترم درخواست میشود یک نفرمدرس را جهت آموزش اینترنت به این مرکز معرفی نمائید . ضمناً خواهشمند است دستور فرمائید چند نسخه از جزوه آموزشی اینترنت به این شرکت ارسال نمایند. قبلاً از همکاری شما سپاسگزاری میگردد. نام و نام خانوادگی مسئول امور اداری نمونه دیگری از یک نامه اداری همراه با رونوشت : تاریخ : 7/8/1381 شماره : پ/75034 پیوست : دارد سازمان آموزش فنی و حرفه ای استان اصفهان به : سرپرست آموزش از : شرکت پیشگام وابسته به انرژی اتمی اصفهان موضوع : آموزش Word احتراماًء عطف به نامه شماره 441 مورخ 5/6/1381 از آن سازمان محترم درخواست میشود یک نفر مدرس را جهت آموزش Word به این شرکت معرفی نمائید . ضمناً خواهشمند است دستور فرمائید چند نسخه از جزوه آموزشی Word به این شرکت ارسال نمایند. قبلاً از همکاری شما سپاسگزاری میگردد. نام و نام خانوادگی مسئول امور اداری رونوشت : - اداره اطلاعات - بایگانی

آموزش Word - بخش سوم

انتخاب قلم Font قلم مهمترین ابزار یک برنامه تایپی می باشد. برای دسترسی به این قلمها راههای متفاوتی وجود دارد یکی از آنها استفاده از منوی Format و زیر منوی Font است . روش دیگر استفاده از ماوس است که بر روی یکی از سطــرهای تایپ شده رفته و کلیک راست می کنیم و گزینه Font را انتخاب می نمائیم . روش دیگری که برای دسترسی به کادر محاوره ای Font میتوان عنوان کرد استفاده از کلید ترکیبی Ctrl+D می باشد . روش دیگر استفاده از کلید ترکیبی Ctrl+Shift+F سپس استفاده از کلید های جهت نما یا Arrow Key و انتخاب قلم مورد نظر و زدن کلید Enter می باشد . - کادر محاوره ای Font : در این کادر محاوره ای دو کادر عربی و لاتین دیده میشود که با توجه به متن خود آنها را انتخاب می کنید توسط Box جلوی گزینه Font میتوانید از قلمهای گوناگونی استفاده نمائید هر قلم شکل متفاوتی با قلم دیگر دارد و برای آنکه قابل شناسایی باشد اسمی برای آن در نظر گرفته شده است . - Font Style : توسط این گزینه قلمها را به یکی از حالتهای نوشته در Box در میآورید. البته از کلید های ترکیبی Ctrl+B برای حالت Bold و از کلیدهای ترکیبی Ctrl+I برای حالت Italic میتوان استفاده نمود. البته میتوانید دکمه Bold و Italic از نوار ابزار Formatting را نیز انتخاب نمائید. - Size : توسط این گزینه میتوانید یک متن را ریز تر یا درشت تر بنویسید. برای تغییر اندازه قلم میتوان از کلید ترکیبی Ctrl+Shift+< یا > و همچنین از کلید ترکیبی Ctrl+[ یا ] نیز استفاده نمود. یکی دیگر از راههای تغییر اندازه قلم استفاده از کلید ترکیبی Ctrl+Shift+P سپس استفاده از کلیدهای جهت نما برای انتخاب سایز و زدن Enter جهت تائید آن استفاده نمود. البته میتوانید دکمه Size از نوار ابزار Formatting را نیز انتخاب نمائید. - Color : یکی دیگر از مزیتهای Word این است که به شما امکان چاپ رنگی میدهد توسط این گزینه میتوانید برای فونتهای خود رنگهای مختلف انتخاب کنید. توجه داشته باشید که اگر به متن خود رنگ دادید و این متن را با چاپگر سیاه و سفید چاپ نمودید چاپگر ، متن رنگی شما را به حالت طیفی از سیاه و سفید چاپ خواهد کرد. چنانچه رنگ خودکار Automatic را انتخاب کرده باشید اگر رنگ زیر زمینه عوض شود رنگ قلم نیز بطور خودکار و با توجه به رنگ زمینه عوض خواهد شد. البته میتوانید دکمه Font Color از نوار ابزار Formatting را نیز انتخاب نمائید. Underline : از طریق این گزینه میتوانید زیر متن خود خط بکشید . با انتخاب None که به صورت پیش فرض انتخاب شده است زیر لغات خط کشیده نمی شود. انتخاب Word Only باعث می شود که فقط زیر لغات خط کشیده شود و زیر فاصله هایی که با Space هستند خطی کشیده نمی شود. البته میتوانید دکمه Underline از نوار ابزار Formatting را نیز انتخاب نمائید و یااز کلید ترکیبی Ctrl+U استفاده نمایید. - Effect : Superscript : از این گزینه برای تایپ توان استفاده میشود البته از کلید ترکیبی Ctrl+Shift+(+) نیز میتوان استفاده نمود. - Subscript: از این گزینه برای اندیس پائین استفاده میشود البته از کلید ترکیبی Ctrl+(+) نیز میتوان استفاده نمود. - Hidden : با استفاده از این گزینه می توان متن بلوک شده را پنهان نمود تا در پرونده نمایش داده نشود ، برای نمایش مجدد باید پرونده را بلوک کرده و ضربدر داخل این گزینه را برداشت. درصورتیکه خواستیــد متــن بلوک شده پنهان شـود و Hidden را انتخاب نمودیــد و این کار صـورت نگرفت دقت نمایید که : 1- علامت (Show/Hide) در نوار ابزار Standard غیر فعال باشـد. 2- در منوی Tools زیر منوی Option ، برگ نشان View گزینه Hidden text انتخاب نشده باشد. Default : تمام تنظیمات را به حالت پیش فرض برمی گرداند. Preview : جعبه نمایش است . کادر محاوره ای Character Spacing : Scale : توسط این گزینه میتوانید متن خود را کشیده یا باز کنید توجه داشته باشید که فشرده سازی یا باز کردن عملی است که بر سر قلمها خواهد آمد نه بر سر فاصله بین حروف. Spacing : فاصله بین حروف یک کلمه را کم و یا زیاد می کند. Position: متن خود را (Lowered) پائین تر و یا (Raised) بالاتر از خط اصلی قرار میدهد و برای تایپ فرمولها از آن استفاده میشود

فرمت این مقاله به صورت Word و با قابلیت ویرایش میباشد

تعداد صفحات این مقاله  84  صفحه

پس از پرداخت ، میتوانید مقاله را به صورت انلاین دانلود کنید

دانلود مقاله گازهای مورد استفاده در جوشکاری

اختصاصی از حامی فایل دانلود مقاله گازهای مورد استفاده در جوشکاری دانلود با لینک مستقیم و پر سرعت .

 مکانیسم ایجاد گرما در جوشکاری گازی در نتیجه عمل احتراق گازهای قابل اشتعال است. صرفاً‌ زمانی می‌توان از عوارض سوء انفجار و حودث مربوطه به گازهای مورد استفاده در عملیات حرارتی، جوشکاری و برش فلزات رهائی جست که ویژگی و مشخصات آنها را بخوبی دانست و نکات ایمنی کار را رعایت نمود.
استیلن(C2H2) :
استیلن کوچکترین عضو خانواده آلکینها است. گاز استیلن نسبت به هوا مقداری سبکتر می‌باشد. این گاز بی‌رنگ بوده و بوی ویژه آنرا می‌توان با وجود مقدار کم در محیط تشخیص داد. از آ‌نجائیکه دمای شعله سوختن استیلن زیاد است. از این گاز برای بریدن قعطه‌های فلزی و جوشکاری استفاده می‌شود. این گاز براحتی با وجود یک دود غلیظ و یا در مقابل جرقه آتش قابل اشتعال می‌باشد. در هوا حجمی حدود 21 درصد از گاز استیلن شامل می‌شود که این میزان برای استعال آن کافی نیست. گاز استیلن بخوبی با هوا و اکسیژن مخلوط می‌شود و در این صورت در درجه حرارت بالا قابل اشتعال و انفجار می‌شود. قدرت اشتعال‌زائی مخلوط این گاز با اکسیژن خیلی بیشتر نسبت به مخلوط با هوا می‌باشد. این ویژگیهای استیلن در بروز حوادث انفجاری و آتش‌سوزیهای محیط کار نقش مهمی دارد.
برای تهیه استیلن آب را بر کربیدکلسیم تأثیر می‌دهند این روش هنوز در بعضی از کارگاههای جوشکاری قدیمی در محل کار انجام می‌شود.
گاز مایع:
برای اموری چون برش و گرم‌کردن فلزات از گازهای پروپان (C3H8) ، بوتان (C4H10) و یا مخلوطی از آنها استفاده می‌شود. این گازها از هوا سنگین‌تر بوده و لازم است که در زیرزمینها و سطوح پائین‌تر از سطح زمین تهویه مصنوعی قرار داده شود تا از تجمع آنها وخطر احتراق و کاهش حجم اکسیژن هوا پیشگیری شود. مخلوط بیش از نسبت 2 درصد این گازها با هوا احتمال آتش‌سوزی و احتراق را دارد. این گازها تقریباً بدون بو هستند و بدین لحاظ ممکن اسن مقدار زیاد آنها در محیط بدون توجه و علامتی باشند.
گاز طبیعی:
گاز طبیعی نیز میزان فراوان در مراکز صنعتی کاربرد دارد. این گاز مخلوطی است از متان(CH4) ازت، بوتان، دی‌اکسید‌کربن، سولفید‌ هیدروژن.
گاز طبیعی از طریق لوله‌های هدایتی انتقال داده می‌شود و تجمع آن در محیط می‌تواند منجر به انفجار و حریق گردد. گاز طبیعی خالص بدون بو بوده و لیکن موادی که غالباً به آن اضافه می‌شود برای کسانی که به این محیط‌ها وارد می‌شوند وجود آنرا در محیط حس می‌کنند.
اکسیژن:
گاز اکسیژن مقداری از هوا سنگین‌تر می‌باشد. اکسیژن به تنهایی قابل اشتعال نمی‌باشد. اما وجود آن برای انجام عمل آتش ضروری است. میزان اکسیژن موجود در هوا حدوداً 21 درصد می‌باشد. از آنجا که خیلی از گازها با میزان غلظت بیشتر اکسیژن موجود در هوا قابل اشتعال می‌گردند. مجاز به استفاده از این گاز برای تهویه و بهبود هوای محیط نمی‌باشد. اکسیژن خالص می‌تواند باعث سوختگی روغنها و چربیها گردد و در محیط‌های کاری که این مواد وجود دارد استفاده از گاز اکسیژن خالص مجاز نمی‌باشد و یا لازم است که فاصله کاربرد دور از همدیگر بوده و تهویه مناسبت درمحل نصب باشد.
کپسول‌های گاز:
گازهای مختلف مورد استفاده جوشکاری و برش در کپسولهائ تحت فشار ذخیره می‌گردند. بدین طریق می‌توان گازها را بطور مطمئن و اقتصادی حمل و نقل و در مراکز مورد نظر استفاده نمود.
کلیه کپسولهای اکسیژن گازهای تحت فشار و گازهای قابل اشتعال بایستی بر مبنای معیارها و مقررات مربوطه پر، نگهداری و مورد استفاده قرار گیرند. برروی درب پوش این کپسولها لازم است که نوع گاز، میزان تحت فشار گاز، و زمان کنترل آنها بطور واضح ذکر شده‌باشد.
به جهت تشخیص نوع گاز موجود در کپسولها لازم است رنگ آنها متمایز از یکدیگر بوده و بر مبنای معیارهای زیر باشند:
 کپسولهای حاوی اکسیژن به رنگ آبی
 کپسولهای حاوی استیلن برنگ زرد
 کپسولهای حاوی دیگر گازهای قابل اشتعال برنگ قرمز
 کپسولهای حاوی هوای فشرده و گازهای غیرقابل اشتعال برنگ خاکستری
چگونگی قرارگرفتن و بستن رگراتورهای کپسولهای گازی نیز برحسب نوع گاز موجود در آنها اصولاً بایستی متفاوت از یکدیگر باشد. بطوریکه:
 رگلاتورهای کپسولهای حاوی استیلن بصورت افقی و فشاری درمحل قرار می‌گیرد.( بعضی از انواع قدیمی آنها چپ‌گرد می‌باشد.)
 رگلاتورهای کپسولهای حاوی بقیه گازهای قابل اشتعال بصورت چرخش به چپ در محل بسته می‌شوند.
 رگلاتورهای کپسولهای حاوی اکسیژن هوای فشرده و گازهای غیرقابل اشتعال بصورت چرخش به راست در محل بسته می‌شوند.
محتوای گاز کپسولها
میزان حجم فشار گازهای مختلف در کپسولهای اختصاصی برحسب اندازه‌ کپسولها و میزان فشاری که تحت آن پرشد‌ه‌است، مشخص می‌شود، بر این اساس:

=Q میزان حجم فشارگاز موجود در کپسول برحسب لیتر (lit)
=P میزان ظرفیت کپسول برحسب لیتر(Lit )
=V میزان فشاری که برای پرکردن گاز درکپسول استفاده شده‌است برحسب بار (bar) می‌باشد
( هر بار مساوی 22/14) پوند بر اینچ مربع).
بطور مثال:
قطر داخلی کپسولهای اکسیژن برای کاربردهای جوشکاری حدود 204 میلیمتر ضخامت جداره آن 75/8 میلیمتر و ارتفاعش 180 میلیمتر می‌رسد که گنجایش داخلی این کپسولها در شرایط عادی حدود 50 لیتر خواهدبود ولیکن چنانچه با فشاری حدود 200 بار در دمای 20 درجه سانتی‌گراد پر شون میزان اکسیژن موجود در آنها 10000 لیتر( 10 مترمکعب) خواهد بود.
گاز موجود در کپسول اکسیژن =50 * 200-10000 لیتر – 10متر مکعب
ضخامت دیواره کپسولهای استیلن حدود 4 تا 5 میلیمتر و ارتفاع 1029 میلیمتر است. این کپسولها برای امور جوشکاری حدوداً 40 لیتری می‌باشند. قسمت داخلی کپسولهای استیلن متخلخل بوده تا بدین طریق امکان ذخیره و شارژکردن گاز بهتر و انجام کار ایمن باشد و علاوه بر آن لازم است حلالی(معمولاً استیلن CH3COCH3 ) به آن اضافه گردد. بطور معمول هر کپسول استیلن حدود 10 لیتر استن دارد و فشار گاز کپسولهای استیلن حدود 18 بار دردمای 15 درجه سانتی‌گراد است و در هر کپسول 40 لیتری حدود 7210 لیتر استیلن در دمای 15 درجه سانتی‌گراد دارد.
از هر کپسول استیلن مجاز به تخلیه و استفاده از گاز آن در کوتاه مدت 1000 متر در ساعت و حداکثرمجاز به استفاده تا 600 تا 700 لیتر در ساعت از آن می‌باشد. چنانچه نیاز به مقادیر فراوانتری از این گاز می‌باشد لازم است که از طریق سیستم پست مرکزی تأمین گردد.
نگهداری و جابجایی کپسول‌های گاز
در نگهداری و جابجائی کپسولهای گاز لازم است به جهت حفظ ایمنی افراد و پیشگیری از بروز خطرات احتمالی با توجه به ویژگیهای آنها نکات زیر مراعات گردد:
 درحمل کپسولهای گاز نبایستی آنها را به زمین انداخت و یا برروی زمین غلطانید ( خصوصاً در یخبندان)
 اجسام نوک‌تیز می‌تواند در ایجاد آسیب به بدنه کپسولها و کاهش مقاومت آنها بنماید. بنابراین دقت شود که هیچگاه از آنها برای ابزار حمل و نقل و غلتک استفاده نشود.
 جابجائی کپسولها بوسیله انتقال‌دهنده‌های مغناطیسی ممنوع است و در استفاده از ارابه و چرخها مناسب لازم است که بدرستی و محکم در محل قرار گرفته شده‌باشند. بهترین وسیله حمل کپسولهای گاز وانت‌های اختصاصی سرپوشیده است.
 در جابجایئ کپسولها لازم است که درب‌پوش آنها گذاشته شده‌باشد( به جهت پیشگیری از ایجاد آسیب به مانومتر)
 کپسولها را نباید در محلهای باز و مکانهائی که گرم می‌باشد قرار داد. در این شرایط احتمال افزایش فشار داخل آنها وجود دارد.
 کپسولهای حاوی استیلن و گازهای قابل اشتعال دیگر لازم است که در محلی مناسب نگهداری شوند.
محل نگهداری کپسولها نبایستی در مکانها و قسمتهای زیر باشد:
- مسیرهای تردد افراد و ماشینها
- راههای خروجی نجات و پله‌های فرار
- پارکینگ خودروها و در مسیر پله‌ها
- در نزدیکی موادی که بفوریت قابل اشتعال می‌باشند.
- داخل فضای کاری و یا زیستی افراد
• حداکثر هر 3 سال یکبار و بصورت موردی کپسولها را از نظر فنی مورد بازرسی و کارشناسی قرار داده شود و از سالم و کارابودن آنها اطمینان حاصل شود.
• قراردادن کپسولها برروی زمین از قسمت پایه و بصورت کاملاً‌ عمودی باشد.
شلنگها و مشعلهای گاز حداقل 40 سانتی‌متر از پایه کپسول بالاتر قرارداده شود.
• کپسولهای مورد استفاده در محل کاری بایستی بطور مناسب با زنجیر به دیوار ثابت شود تا از افتادن اتفاقی آنها جلوگیری شود.
• لازم است چیدن کپسولها بطور مرتب بوده و در صورتیکه دارای انواع مختلف می‌‌باشد آنها را بطور مجزا از یکدیگر انبار نمود.
بهتر است محل نگهداری کپسولهای خالی و پر از یکدیگر مجزا باشد.
• انبارهای نگهداری کپسولهای گاز دارای تهویه مناسب باشد.
استعمال دخانیات و ایجاد آتش و قراردادن شعله‌های آتش باز در این محلها اکیداً ممنوع است.
• حداکثر استفاده از روشنائی طبیعی در انبار کپسولهای جوشکاری و برش بشود و تأمین روشنائی آن با یک سیستم بودن خطر( بدون جرقه الکتریکی) صورت پذیرد.
• نبایستی در شعاع حداقل 3 متری کپسولهای حاوی استیلن و 1 متری دیگر سیلندرهای گازهای مورد استفاده در جوشکاری و برش. شعله آتش باز و یا موادیکه براحتی قابل اشتعال می‌باشند وجود داشته باشد.
• انبار نگهداری کپسولهای گاز طوری باشد که براحتی امکان‌بارگیری و تخلیه سریع و ایمن آنها میسر بوده و احتمال آسیب مکانیکی و جراحت در محل برای افراد باشد.
خطرات سلامتی و حوادث در جوشکاری برش عملیات حرارتی با گاز
علاوه بر خطرات سلامتی و حوادث کاری رایج در محیط کار جوشکاری برش و عملیات حرارتی با گاز خطرات ویژه‌ای بر ارگانهای داخلی، چشم، و گوش نیز می‌تواند در پی داشته باشد. چنانچه نتوان بطور کامل این خطرات را از نظر تکنیکی مرتفع نمود. لازم است که از سیستمهای محافظتی استفاده نمود و کاربر مجهز به محافظتها و پوششهای ایمنی فردی مناسب باشد.
اثرات مخرب گازها و دودناشی از سوخت آنها
نیتروژن و گاز خفه‌کننده اکسید ازت از مهمترین گازهائی است که در امور جوشکاری برش و عملیات حرارتی با گاز برروی سیستم تنفسی تأثیر منفی می‌گذارند و استنشاق آنها می‌تواند حتی بمیزان کم منجر به بیماریهای تنفسی گردد.
این گازها از سطوح داغ، مواد مذاب، و محل جوشکاری متصاعد می‌شوند.
از آنجا که بروز علائم و نشانه‌های بیماری ناشی از استنشاق این گازها دیررس می‌باشد لازم است که از کاربران بطور دوره‌ای( برحسب مورد و حداکث هر 2 سال یکبار) تست کار ریوی و معاینات طبی انجام پذیرد.
علائمی چون: سرفه‌های تحریک‌کننده، تنگی نفس، سرگیجه، حال تهوع و درد سینه می‌تواند نشاندهنده ابتلا به چنین بیماریهای سیستم تنفسی ناشی از کار جوشکاری و برش در مسمومیت با گاز باشد. چنانچه این علائم در حین کاز برای کاربر اتفاق افتاد لازم است ضمن قطع کار و استراحت در محیطی با هوای تازه، او را به مرکز درمانی مجهز اعزام نمود. و اگر مسمومیت با گاز شدید بوده و منجر به قطع تنفسثی کاربر گردیده است انجام عملیات احیاء و دادن تنفس مصنوعی توسط افراد آموزش دیده و مجرب ضروری است.
بروز علائم و نشانه‌های اختلالات تنفسی در افرادی که کار جوشکاری و برش گازی را در محیط‌های کاری تنگ و فضاهای بسته انجام می‌دهند، ظهور بیشتری دارد. مگر اینکه تهویه مناسب درمحل نصب شده‌باشد و گازهای مخرب را بخوبی از محل کاری آنها خارج نمود.
بیماری سلیکوزیس یک اختلال شدید در جریان هوای ریه‌ها و تبادل اکسیژن بین کیسه‌های هوائی با مویرگهای خونی است. این بیماری در کسانی که در معادن و محیط‌های پرگردو غبار کار می‌کنند بیشتر دیده می‌شود. تحقیقات نشان می‌دهد که همچنین در کسانی که عملیات جوشکاری و برش انجام می‌دهند و استعمال دخانیات دارند احتمال بروز سایکوزیس و دیگر اختلالان تنفسی به مراتب بیشتر می‌باشد.
تهویه مطبوع
درمحیط‌های کاری که عملیات جوشکاری گرمائی و برش فلزات انجام می‌شود لازم است به جهت پیشگیری از بروز اختلالات ریوی برحسب شرایط و محیط کاری اقدامات تکنیکی مناسب در جهت خارج‌کردن آلوده‌کننده‌های هوا و مطلوب نگهداشتن هوای محیط کار بعمل آید این اقدامات می‌تواند شامل موارد زیر باشد:
• بازنگهداشتن دربهای محل کار و انجام تهویه طبیعی
• قراردادن فن‌های مکنده مناسب در نزدیکی محل کار
• نصب سیستم‌های تهویه در محل کاری( این سیستم‌ها هوای محیط را گرفته گردو غبار آنرا تصفیه و با تنظیم درجه حرارت و رطوبت مناسب آنرا به محل کار باز می‌گرداند)
• ادغامی از موارد فوق
درزمانی که جوشکار یا برشکار با مقدار سطح مواد داغ و مذاب فراوانی سروکار دارد علاوه بر اقدامات تکنیکی و استفاده از وسایل و تجهیزات محافظت فردی کاهش زمان کاری و تغییر محل کاری یکی از اقدامات احتیاطی است.
همیشه زمانیکه اقدامات تکنیکی در جهت تهویه خوب و مطلوب نگهداشتن محیط کار کفایت ننماید لازم است که کلیه افراد درگیر خطر مبتلا به بیماریهای ریوی( در کارهای جوشکاری، گرمائی و برش) از ماسک محافظتی مناسب و یا کپسول حاوی. حاوی فشرده استفاده نمایند. توجه به این مهم در فضاهائی که تنگ می‌باشد( کمتر از 10 مترمربع) و داخل چاهها و معادن از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.
ماسکهای محافظتی دارای انواع مختلف بوده بعضی صرفاً مقداری از ورود گرد و غبار را می‌گیرند و بعضی عمل فیلتره‌نمودن و تصفیه هوا را انجام می‌دهند. کاربرد آنها بستگی به میزان حجم آلودگی و نوع گاز مخرب موجود در محل دارد. این ماسکها برحسب ویژگی آنها دارای رنگهای متمایز از یکدیگر هستند بطور مثال ماسکی که در محیط با آلودگی گاز نیتروز و اکسید روی استفاده می‌شود برنگ آبی و سفید همراه بافیلتر است.
علاوه بر اینکه ماسکها بایستی قادر باشند میزانی از آلودگی را وارد سیستم تنفسی ننمایند لازم است که از جنس مرغوب و مناسب باشند تا ایجاد ناراحتی و حساسیتی در کاربر آن نیز ننمایند.
تولیدکنندگان ماسکهای تنفسی باید ضمن ارائه توضیحات لازم از میزان کارائی و زمان تعوییض فیلترها چگونگی کاربرد و نگهداری و محافظت از آنها را برای مصرف‌کننده نیز مشخص کرده باشند.
یکی از حوادث رایج و اختصاصی در جوشکاری و برش پرتاب اجسام خارجی و براده به اندامهاست که در این میان ورود آنها به چشم کاربران در زمانی که از عینک و یا ماسک محافظتی مناسب استفاده نمی‌کنند به فراوانی دیده شده‌است.
اشعه و محافظت از چشم‌ها
درکار جوشکاری عملیات حرارتی و برش با گاز اشعه‌های ماورای بنفش و مادون قرمز تولید می‌‌شود. میزان نور محل جوشکاری منجر به اختلال در دید شده، اشعه ماورای بنفش بدنبال سوختگی در چشم، باعث درد چشمها می‌شود و اشعه مادون قرمز می‌تواند منجر به حالتی مرسوم به« برق‌زدگی» چشم گردد که اگر چه میزان و شدت آسیب این اشعه‌ها در جوشکاری با گاز کمتر از جوشکاری در قوس الکتریکی است ولیکن در مدت زمان طولانی و یا بدون استفاده از عینک و ماسک محافظ می‌تواند منجر به ناراحتی و آسیب چشمها گردد.
برای پیشگیری از آسیب‌های ناشی از اشعه‌های حین جوشکاری و برش با گاز و پیشگیری از ورود براده و اجسام خارجی به چشمها لازم است که فرد عینک مخصوص( با محافظت‌های طرفین) بگذارد و یا از ماسک محافظتی استفاده نماید. این عینکها برحسب میزان محافظتی آنها دارای شماره‌های 1 تا 7 هستند افرادیکه مستقیماً کار جوش و برش را انجام می‌دهند لازم شماره 4 تا 7 و دیگر افراد که بطور مستقیم در ارتباط هستند شماره‌ها 1 تا 4 را بر چشم خود بگذارند.
عینک محافظ چشمی برای امور جوشکاری و برش با گاز
تولیدکنندگان عینکهای محافظتی چشمها برای امور جوشکاری و برش با گاز لازم است که ضمن ارائه توضیحاتی درخصوص مشخصات و چگونگی کاربرد آنها همچنین برروی دسته عینکها علامت شرکت شماره محافظتی و اندازه آنها را نیز حک کرده‌باشند.
علاوه بر رعایت نکات ایمنی در حین کار و اقدامات تکنیکی و محافظتی لازم در جهت پیشگیری از بروز بیماریها و حوادث چشمی لازم است که کلیه افرادی که با امور جوشکاری، گرمائی و برش گازی سروکار دارند بصورت موردی و حداکثر هر 3 سال یکبار چشمهای آنها مورد معاینه پزشک قرار گیرد.
سروصدا و محافظت از گوشها
سروصدا عبارت است از امواج صوتی که می‌تواند در انسان ایجاد ناراحتی جسمی و روحی و کاهش تمرکز و یا اختلال در شنوایی بنماید. اثرات آن خستگی به شدت آن و مدت زمانی است که فرد در آن محیط در تماس می‌باشد.
اختلال در شنوائی بیش از 15 درصد بیماریهای شغلی را شامل می‌شود که این اختلال عمدتاً بدنبال کار در محیط‌های پرسروصدا و عدم بکارگیری وسایل محافظت فردی مناسب و یا کمی آشنایی و سطح آموزشی افراد درگیر با عامل سروصدا در محیط کار عواقب و چگونگی کنترل آن می‌باشد .
اثرات تخریبی سروصدا در اکثر موارد تدریجی می‌باشد و چه بسا که فرد درگیر خود متوجه اختلال ایجاد شده نشود. بنابراین لازم است که میزان صدای محیط‌کاری و ابزار تولیدکننده سروصدا مورد ارزیابی قرارگیرد. و اقدامات پیشگیری کننده از بروز عوارض حاد و مزمن آن بعمل آید.
اگر چه با سیستمهای جدید میزان تولید سروصدا در کارگاههای ‌آهنگری کاهش چشمگیر یافته است ولی هنوز هستند کارگاههائی که میزان سروصدا بیش اط 90 دسی‌بل دارند در این موارد اولین اقدام تغییر و اصلاح شگردهای تکنیکی و چگونگی چرخش کار است( تفکیک محیط کار پرسروصدا با محل کاری افرادی که الزاماً نبایستی در آن محیط باشند) چنانچه هنوز میزان سروصدای محیط کاری آزاردهنده و بالا است و نمی‌توان میزان سروصدای محیط کاری را به زیر 85 دسی‌بل رساند لازم است که ضمن استفاده از محافظتهای گوشی ساعت کار افراد درگیر خطر را نیز کاهش داد.
وسایل محافظتی از گوش در محیط‌های پرسروصدا دارای انواع: داخل مجاری گوشی و کپسولی می‌باشند.
علاوه بر رعایت نکات ایمنی حین کار و اقدامات تکنیکی و محافظتی لازم در جهت پیشگیری از بروز کم‌شنوائی و اختلالات گوش لازم است که کلیه افرادی که با امور جوشکاری گرمائی فلزات و برش گازی سروکار دارند بصورت موردی و حداکثر هر 3 سال یکبار گوشهای آنها توسط پزشک متخصص گوش مورد معاینه قرار گیرد.
هدف از انجام معاینه گوش تشخیص زودهنگام اختلالات شنوائی و پیشگیری از پیشرفت اینگونه اختلالات در محیط‌های پرسروصدا است.
دیگر تجهیزات محافظتی
از آنجا که افتادن و پرشدگی اجسام و ایجاد ضربه به سر درکارگاههای جوشکاری گرمائی فلزات و برش از خطرات رایج می‌باشد استفاده از کلاه‌های ایمنی برای کلیه افرادی که در این محیط‌ها اشتغال دارند امری است ضروری رعایت این مهم برای آنهائی که در امور ساختمانی و مونتاژ اشتغال دارند دارای اهمیت بیشتری است.
دستها آسیب‌ترین ارگانها در کاربرد از آنهاست. آمار حوادث ناشی از کار در کارخانه‌های فولادسازی نشان داده‌است که دستها نسبت به دیگر اندامها بیشتر در معرض آسیب‌پذیری و خطر می‌باشند( 38 درصد) درجهت کاهش این میزان در کلیه کسانی که در امور جوشکاری گرمائی فلزات و برش اشتغال دارند. لازم است که ضمن رعایت نکات مهندسی عوامل انسانی( ارگونومی کار) دستکشهای محافظتی چرمی مناسب برای پیشگیری از بروز جراحت و سوختگی بدست نمایند.
لباس کار افرادی که در امور جوشکاری گرمائی فلزات و برش اشتغال دارند بایستی ضمن راحتی بفوریت قابل اشتعال نیوده و آغشته به روغن و چربیها نباشد. داشتن پیش‌بند با جنس چرمی مناسب و بلند برای این منظور ضروری است. توحه به این مهم در پیشگیری از بروز آتش‌سوزیهای حین کار در فضاهای کاری تنگ از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.
آموزشهای خود مراقبتی در محافظت از پا بایستی بصورت مدون و دوره‌ای بود و کارفرمایان از اینکه کلیه نیروهای کاری آشنایی کامل به نکات محافظتی مربوطه دارند اطمینان حاصل نمایند.
عناوین آموزشی در محافظت از پاها عبارتند از: اهمیت مراقبت و محافظت از پاها، میزان بروز حوادث و بیماریهای ناشی از کار بر روی پاها، عوامل خطر احتمالی در محلهای کاری، چگونگی مقابله با خطرات احتمالی انتخاب نوع کفش مناسب کار، و نکات ویژه برای بیماران مبتلا به دیابت اختلالات خونی و عصبی در مراقبت از پاها.
در امور جوشکاری گرمائی فلزات و برش، کم و بیش خطراتی چون: ورود اجسام نوک‌تیز، افتادن بار و وزنه برروی پاها و گیرکردن در فضاهاه بین دستگاهها و تجهیزات وجود دارد. بنابراین پوشش کفشهای ایمنی برای این افراد امری است ضروری. کفش ایمنی توصیه شده برای این منظور. با علامت اختصاصی P بوده دارای محافظ فلزی برای انگشتان پاست و تا میزان 100 ژول فشار و ضربه مقاوم میباشد.
همه ساله جراحت و آسیبهای وارده بر پاها 15 تا 18 درصد حوادث کاری را شامل می‌شود بنابراین توجه به کاهش تعداد آنها بایستی درسرلوحه کار مدیران با اجرای دستورالعملها و تکنیکهای کارگاهی قرار گیرد. یکی از وظایف مدیران و کارفرمایان در اختیار قراردادن کفشهای محافظتی و مناسب برای مشاغل مختلف براساس قوانین کاری است.
در محیط‌های کاری قبل از هر چیز لازم است که شرایط ایجاد خطر برای پاها بررسی و تشخیص داده شود. سپس خطر را از محل برطرف نموده و چنانچه هنوز این احتمال وجود دارد دستور استفاده از کفشهای مناسب اجرا می‌گردد و آنوقت افراد درگیر به جهت اطمینان از رسیدن حفظ سلامت پاها در محیط کار مورد ارزیابی مجدد قرار می‌گیرند.
در بررسی خطر احتمالی برای پاها اطلاعاتی از جمله نوع خطر، چگونگی و میزان خطر، مدت زمانیکه خطر در محل وجود دارد و چه کسانی درگیر احتمالی هستند جمع‌آوری می‌شود.
خطرات احتمالی برای پاها در محیط‌های کاری عبارتند از انواعی چون: ورود اجسام نوک‌تیز و خارجی، افتادن وزنه و باری برروی آنها، گیرکردن در فضاهای بین دستگاهها و تجهیزات تغییر شکل در پاها به لحاظ استفاده نمودن از کفشهای نامناسب از نظر اندازه و جنس. عفونت در پاها بدنبال رعایت ننمودن نکات بهداشتی و شستشونکردن پاها بصورت روزانه و درد در عضلات و مفصل پاها بدنبال قرارگرفتن آنها در آب و رطوبت بمدت طولانی.
شاغلین مبتلا به بیماریهای دیابت و اختلالات خونی و حسی عصبی بیش از دیگر افراد در محیط‌های کاری مستعد به جراحت و اختلالات ایجاد شده در پاها هستند. و ارائه آموزشهای خود مراقبتی در این افراد از اهیمت بیشتری برخوردار است.
در تصویر زیر فرد شاغل در قسمت نظارت بر دستگاه برش‌کاری مجهز به وسایل و تجهیزات فردی کامل( گوشی محافظتی ، عینک محافظتی، لباس کار و پیش‌بند چرمی دستکش چرمی و کفش ایمنی) نشان داده شده‌است:
محافظت درمقابل آتش‌‌سوزی و انفجار
از آنجا که امور جوشکاری گرمائی فلزات و برش گازی با گازهای قابل اشتعال و آتش سروکار دارد. احتمال آتش‌سوزی و احتراق و حتی انفجار در محل‌ کاری وجود دارد بدین جهت توجه به دستورالعملهای کاری و رعایت نکات پیشگیری کننده در بروز این حوادث از اهیمت ویژه‌ای برخوردار است.
جوشکاری با گاز در محیط‌های تنگ و بسته
منظور از محیط‌های کاری تنگ و بسته شرایط کاری است که بمیزان کافی جریان همای طبیعی وجود ندارد و یا حجم هوای محیط کار کمتر از 100 مترمکعب می‌باشد و یا ابعاد طول، عرض، ارتفاع، و قطر محل کاری کمتر از 2 متر است. این محیط کاری می‌تواند در داخل زیر زمینها، کانال‌ها،منبعها و لوله‌ها، کشتی‌ها و یا در معادن باشد.
در این شرایط ممکن است خطرات زیر در انجام جوشکاری وجود داشته باشد:
• افزایش میزان اکسیژن هوا درمحیط کار
• افزایش میزان گازهای آتش‌زا از جمله گاز استیلن در محیط کار
• افزایش گان‌ها و دودهای مضر برای سلامتی از جمله گاز نیتروژن و گازهای متصاعدشده دیگر از فلزات ضمن انجام عملیات حرارتی
• کاهش میزان اکسیژن هوا برای انجام تنفس در محیط کار
زمانیکه جوشکار برای خنک‌کردن. پاک‌نمودن آلوده‌گیهای لباس خود و با تهویه بهتر از گاز اکسیژن استفاده می‌کند. ایجاد سوختگی و انفجار بوفور دیده شده‌است.
میزان حجم اکسیژن هوا حدود 21 درصد است و این گاز مقداری از هوا سنگین‌تر بوده و زمانی که این میزان بدلایل مختلف افزایش یابد احتمال آتش‌سوزی و یا احتراق( خصوصاً در سطوح پائینی ) افزایش می‌یابد.
چنانچه کاز استیلن و یا گازهای قابل اشتعال دیگر مورد استفاده در جوشکاری به دلایلی از جمله پارگی و نقص شلنگها و ارتباطات مورد استفاده( از منبع تا مشعل) به هوای محیط کار نشت نماید. زمینه ایجاد حریق و انفجار ایجاد می‌شود این شرایط خطر در محل‌های کاری تنگ و بسته به کرات دیده شده‌است.
بهترین شرایط برای پیشگیری از ایجاد حریق و انفجار در جوشکاری گرمائی فلزا و برش گازی نصب و بهره‌گیری از سیستم تهویه مناسب( خارج‌سازی هوای محیط کار و ورود هوای تازه بمحل) است. سیستم‌های تهویه نصب شده در این محلها بایستی از نظر قدرت کارآئی متناسب بوده و در عین حال ایجاد جرقه در محل را ننمایند زیرا که در شرایطی که اکسیژن زیاد و گازهای قابل اشتعال در محل وجود ندارد فقط کافی است که جرقه‌ای برای ایجاد آتش‌سوزی و انفجار ایجاد شود.
یکی از نکات آموزشی دوره‌ای که برای افرادی که با گازهای قابل اشتعال سروکار دارند چگونگی پیشگیری از ایجاد حریق و انفجار است بررسی علت بروز اینگونه حوادث نشان داده‌است که تماماً تجربه شده‌اند و فقط کافی است که از تجارب مستندشده استفاده علمی و کاربردی بعمل آید.

فرمت این مقاله به صورت Word و با قابلیت ویرایش میباشد

تعداد صفحات این مقاله   44 صفحه

پس از پرداخت ، میتوانید مقاله را به صورت انلاین دانلود کنید

دانلود مقاله مدیریت آموزش و پرورش

اختصاصی از حامی فایل دانلود مقاله مدیریت آموزش و پرورش دانلود با لینک مستقیم و پر سرعت .

مدیریت آموزشی با پیدایی و تحول نظامهای نوین آموزش و پرورش پدید آمد.
آموزش و پرورش سنتی به دلیل سادگی و محدویت، به مدیریت، به مفهومم امروز، نیازی نداشت. در قرن حاضر، با توسعه آموزش عمومی، تأسیس مدارس و سازمانهای آموزشی بزرگ و متعدد، گوناگون شدن بر نامه های آموزشی، پیچیده تر شدن امر آموزش و پرورش و تخصصی شدن آن، اهمیت و ضرورت سازماندهی و مدیریت فعالیتهای آموزشی به تدریج آشکار گردید.
مدیریت در آموزش و پرورش، در ابتدا، وظیفه نسبتاً ساده ای تلقی می شد که شاید تنها شرط لازم برای ایفای آن داشتن تجربه کار بود. از این رو، ادارة امورآموزشی و مدیریت مدارس، معمولاً به افرادی که از صلاحیت اخلاقی برخوردار بودند و چند سالی سابقه معلمی داشتند، سپرده می شد. به علاوه منظور از مدیریت آموزشی، تفتیش و بازرسی امور، و ایجاد هماهنگی از راه اعمال مقررات، نظارت و کنترل بود.
شاید تا زمانی که نظام آموزشی ساده و کوچک بود و آموزش و پرورش عمدتاً وسیلة حفظ وضع موجود و القای گرایشهای سنتی تلقی می شد، چنین برداشت ساده ای از مدیریت آموزشی تناسب داشت. در عصر حاضر بر اثرات تحولات اجتماعی و فرهنگی، آموزش و پرورش و نهادهای آن از بیخ و بن دگرگون شده و مأموریت خطیر پرورش و آموزش نسلهای نو خاسته از جهات مختلف به نظامهای آموزشی سپرده شده است. امروزه مدیریت آموزشی، به مفهوم رهبری، راهنمایی، اصلاح وتغییر مورد نظر است. از این رو نیل به اهداف عالی آموزش و پرورش در هر جامعه ای مسلتزم تجدید سازمان و نواندیشی در مدیریت نظام آموزشی است.
تعریف مدیریت آموزشی
منظور اصلی مدیریت در هر سازمانی عبارت از هماهنگ سازی کوششهای افراد انسانی و استفاده مؤثر از منابع دیگر برای مربوط است. پس منظور از مدیریت در سازمانهای آموزشی تحقق هدفهای آموزشی و پیشبرد مؤثر آموزش و یادگیری است.
مدیریت آموزشی، گاهی مترادف با مدیریت به معنای اعم تعریف می شود. در این صورت مدیریت آموزشی عبارت است از برنامه ریزی، سازماندهی، هدایت و کنترل کلیه امور و فعالیتهای مربوط به آموزش و پرورش. مع هذا، مدیریت آموزشی، غالباً به معنای اخص مور نظر است، یعنی مدیرت آن بخش از فعالیتهای سازمانهای آموزشی که مستقیماً با امر آموزش و پرورش و یادگیری مرتبط است، از جمله فعالیتهای مربوط به برنامه های آموزشی، مواد و محتوای دروس، روشها و وسایل آموزشی، مشاوره وراهنمایی تحصیلی، اقدامات آموزشی و پرورشی مکمل برنامه، امور معلمان و دانش آموزان. در واقع درمعنای اخیر فعالیتهای صف سازمانهای آموزشی مد نظر قرار می گیرد. اگر از مفهوم تصمیم گیری مدد بگیریم مدیریت آموزشی عبارت از تصمیم گیری و اجرای تصمیمات دربارة آموزش و پرورش است.
آموزش و پرورش و اهمیت آن
آموزش و پرورش جریان جامعه پذیری یا اجتماعی کردن اعضای جدید جامعه است.
جریانی که طی آن مجموعه اعتقادات، رسوم و اخلاق، هنجارهاری، ارزشها، رفتارها، دانشها، مهارتها و فنون جامعه به نسلهای جدید منتقل می شود. منظور از این تعریف آموزش و پرورش به معنای اعم است.
در این کتاب، عمدتاً به معنای اخص یا رسمی آموزش و پرورش توجه داریم. آموزش و پرورش رسمی فراگردی است که افراد به واسطة آن در وضعیتهای اجتماعی سازمان یافته، در معرض آموزش منظم دانشها، مهارتها، رفتارها و گرایشهای معینی قرار می گیرند. آموزش و پرورش رسمی از دو لحاظ اهمیت دارد. از یکسو با پرورش قابلیتها و تواناییهای افراد جامعه، به رشد و شکوفایی آنها کمک می کند، و از سوی دیگر در خدمت اهداف گوناگون نظام اجتماعی است. آموزش و پرورش رسمی، ضمن انتفال میراث فرهنگی و اجتماعی، تسهیل و تدارک وسایل رشد و پرورش همه جانبة فردی و ایجاد یگانگی و انسجام اجتماعی به ترتیب نیروی انسانی ماهر در زمینه های حرفه ای و تخصصی می پردازد و موجبات جذب و اشتغال افراد را درسازمانهای فرهنگی، اقتصادی، سیاسی و اجتماعی جامعه، فراهم می سازد.
الگوی کلی نهادها، مؤسسات و سازمانهای رسمی جامعه که به واسطة آن انتقال میراث فرهنگی، آموزش علوم و فنون، و رشد و پرورش فردی و اجتماعی میسر می گردد، اصطلاحاً نظام آموزش و پرورش نامیده می شود.
نظام آموزشی پدیده ای عمومی در جهان است. تقریباً در همه جوامع امروز نظام آموزش و پرورش رسمی وجود دارد مع هذا ساختار و ویژگیهای آن از فرهنگی به فرهنگی متفاوت است. همگانی شدن این نظامها را نیاز همة جوامع انسانی به حفظ دستاوردهای فرهنگی و پرورش نسلهای جدید توجیه می کند.
آموزش و پرورش رسمی به مفهومی که امروز می شناسیم برای پاسخگویی به نیازهای جوامع جدید به وجود آمد. در جوامع گذشته آموزش و پرورش امری جدا از زندگی نبود. اغلب مردم نه در مدرسه بلکه طی مراحل زندگی اجتماعی خود (آموزش) می دیدند و (پرورش) پیدا می کردند. دین، خانواده و وظایف اولیه شغلی، همه چیزهایی را که فرد در ارتباط با قرایض دینی رسوم اجتماعی و فرهنگی، پیشه و کار و مسائل زندگی به یادگیری آنها نیاز داشت، به او می آموختند. برای توده مردم، آموزش و پرورش بدین معنا بود که آنچه را که قبلاً معین و مقرر شده بود بیاموزند و عمل کنند. برای هرکس احتمالاً تنها و بهترین معلم، تجربه بود. در این اغلب جوامع سنتی، مدارس دینی، توده مردم را تا حدودی آموزش رسمی می دادند. آموزش در سطح عالیتر در انحصار اشرافیت روحانیت بود. شیوة کار این نوع مدارس در قرون بعد تا مدت زمانی الگوی مدارس رسمی قرار گرفت.
تحولات اجتماعی و علمی در قرون اخیر، به ویژه پدیده تاریخی انقلاب صنعتی دگرگونیهای همه جانبه ای در شرایط زندگی جوامع بشری به وجود آوردند و از جمله فکر ایجاد نهاد ویژه ای برای آموزش همگانی، پرورش حرفه ای و اجتماعی کردن افراد جامعه را تقویت کردند. پیامدهای ناشی از صنعتی شدن کشورها نظیر پیدایی حرفه ها و مشاغل گوناگون تفکیک تخصص مهارتها، رشد کارخانه ها، نظیر پیدایی شهرنشینی و پیدایی شهرهای پر جمعیت و دگرگونی ساختار و روابط اجتماحی موجب توسعة مدارس عمومی و گسترش مسئولیت آنها شدند.
یکی از شرایطی که آموزش و پرورش رسمی و توسعه مدارس عمومی را تقویت کرد، استقلال ملتهای اروپایی در قرن نوزهم است. با استقلال آنها ضرورت پرورش سیاسی و ایجاد هویت ملی در افراد جامعه مورد توجه قرار گرفت. اهمیت مدارس عمومی به عنوان القا کنندة آرمانها و ارزشهای مشترک فرهنگی و ملی روزبه روز بالا رفت. شواهد فراوانی در گذشته و حال این تعمیم را موجه می سازد که یکی از علایق اولیه ملتها پس از کسب استقلا ل آموزش و پرورش عمومی است. آموزش و پرورش،عامل اصلی ایجاد و حفظ آگاهی ملی و ابزار مهمی برای رهایی از نفوذ سیاسی و فرهنگی بیگانگان است.
با تحولات سیاسی، اجتماعی، اقتصادی، نیاز به سواد کردن مردم تشدید شد و تا اواخر قرن نوزدهم در بعضی کشورها، قوانین آموزش اجباری در حد ابتدایی به تصویب رسید. الگوهای نظام آموزشی دولتی و غیردولتی به مرور شکل گرفتند و با به استقلال رسیدن اغلب کشورهای غیر اروپایی در قرن حاضر نظامهای آموزشی و مدارس عمومی تحت کنترل دولت در این کشورها نیز به وجود می آمدند.
امروزه در اغلب کشورها آموزش و پرورش عمومی به عنوان صنعت رشد قلمداد می شود و پس از امور دفاعی بیشترین بودجه های دولتی را به خود اختصاص می دهد. منزلت اجتماعی آموزش و پرورش روز به روز افزایش یافته عدة کثیری از مردم را به آموزش فراتر جلب می کند. از این رو کوششهای پی گیری برای ریشه کردن بی سوادی به عمل می آید. گسترده تر و پیچیده تر و نظریه های تربیتی و روشهای آموزش و تدریس دستخوش تغییر و دگرگونی می شوند.
بنابراین پذیرفتنی است که در جوامع امروز آموزش و پرورش نقش و مسئولیت خطیری بر عهده دارد. شواهد بسیاری دال بر آناست که این مسئولیت رفته رفته دشوارتر و با اهمیت تر می شود. با رشد وتوسعه اقتصادی و اجتماعی و افزایش جمعیت، تعداد بیشتری از مردم برای برخوداری از حق آموزش و پرورش به مدارس رو می آورند. در نتیجه شمار مؤسسات آموزشی به طور افزون بالا می رود و خدمات آموزشی گسترش و تنوع پیدا می کند. گسترش کمی مستلزم بهبود کیفی است. ازاین رو، سرمایه و بودجه هنگفتی به تأمین و توسعه منابع انسانی، مالی ومادی اختصاص می یابد. دانش و معرفت دربارة جخان هستی و جوامع بشری سریعاً وسعت یافته رشته ها و بر نامه های آموزشی تخصصی تر می شوند. دگرگونی وتحول شرایط زندگی اجتماعی در همة زمینه ها مسائل و مشکلات اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و فنی را پیچیده تر کرده، حل و گشایش آنها را هر چه بیشتر به دانشها و مهارتها و فنون تخصصی وابسته می سازد. این عوامل همراه با عوامل عدیده دیگر وظایف آموزش و پرورش را دشوار تر می سازند.
از سوی دیکر وظیفه و مسئولیت آموزش و پرورش با اهمیت تر میشود زیرا که انتظام اجتماعی و وفاق اخلاقی، رفاه اجتماعی و اقتصادی، و تأمین امکانات کافی برای ارضای نیازهای معنوی و مادی افراد جامعه مستلزم آن است که اولاً افراد جامعه از لحاظ اخلاقی و اجتماعی تر بیت شوند ثانیاً تعداد هرچه بیشتری از مردم به کسب علم آگاهی و مهارت نایل شوند ثالثاً افراد زبده و مستعد با توجه به قابلیت و توانایی شان در زمینه های نوآوری تخصصی و رهبری پرورش یابند و بالاخره اقشار مردم از امکانات بالقوة هشیارسازی و آزاده پروری جریان آموزش و پرورش عملاً بر خوردار شده بتواند آگاهانه و فعالانه در سازماندهی و ادراه جامعه خویش مشارکت کنند. نقش مؤثر آموزش و پرورش در تحقق هدفهای فوق اهمیت روز افزون آن را روشن و اعتقاد و توجه مردم و دولتها را نسبت به امر آموزش و پرورش مدلل می سازد.
ملاحظات فوق به وضوح به امکانات خارق العاده آموزش و پرورش و نتایج و پیامدهای احتمالی آن برای پیشرفت انسان و جامعه اشاره دارند. البته درخور تأمل است از امکانات آموزش و پرورش می توان به انحای مختلف استفاده کرد مثلاً آن را می توان به عنوان عامل تثبیت و حفظ وضع موجود به کار گرفت یاز از آن به عنوان وسیله ای برای تغییر و پیشرفت جامعه سود جست ممکن است آن را چنان طراحی و برنامه ریزی کرد که به روشنگری پیشرفت و رفاه همگان بینجامد یا برعکس به جهل و نادانی و عقب ماندگی منتهی شود تشخیص این که آموزش و پرورش جامعه ای چه جهت و غایتی را دنبال می کند از راه مطالعه و ارزشیابی آرمانها، هدفها، برنامه ها و خط مش های رسمی آموزشی و به ویژه عملکرد های نظام آموزشی آن امکان پذیر است.
هدفهای آموزش و پرورش
آرمانها و هدفهای آموزش و پرورش تحت تأثیر و بر مبنای اصول و اعتقادی که از جامعه ای به جامعه ای متفاوت است معین می شوند. به علاوه این اصول واعتقادات در شکل گیری ون تحول نظام آموزشی سازمان دهی و مدیریت آن و تدوین خط مش ها رویه ها و روشهای اجرایی آموزش و پرورش نیز نقش مؤثری ایفا می کنند.
هددف کلی آموزش و پرورش در هر جامعه ای این است که افراد آن طبق الگوی اعتقادات و از ارزشهای فرهنگی، دینی، اجتماعی و سیاسی جامعه بار آمده به اعضایی مفید و شایسته مبدل شوند. طبعاً همین اعتقادات و ارزشها در تعیین هدفهای آموزش و پرورش ر سمی نیز مؤثر واقع می شوند. در این فصل رئوس کلی هدفهای آموزشی و عوامل تعیین کننده آنها را مورد بحث قرار خواهیم داد.
هدفهای آموزش و پرورش سه نقش مهم در مدیرین آموزشی ایفا می کنند: اولاً به فر اگرد آموزش و پرورش جهت می دهند. در هر تصمیم گیری مهم آموزشی مثل برنامه ریزی تعیین خط مشی ها، تربیت معلم، و تهیه و تنظیم کتابها و برنامه های درسی اولین پرسش مربوط به هدفهاست که با معلوم بودن آنها سمت و سوی تصمیم گیری مشخص می شود. ثانیاً آنها انگیزة حرکت و فعالیت به وجود می آورند زیرا هدفها به منزلة ارزشهای هستند که در صورت مطلوب بودن مدیران، معلمان، و دانش آموزان را در جهت تحقق خود به کوشش و تکاپو وادار می سازند.ثالثاً آنها ملاکهای کنترل و ارزشیابی فعالیتهای آموزشی را به وجود می آورند.
در چارچوب هدفهای کلی آموزشی است که هدفهای ویژه و اولویتهای تدریس و یادگیری معین می شوند. هدفها به منزله انتظارات جامعه دربارة تعلیم و تربیت کودکان و نوجوانان است. کلی بودن هدفها اجازه می دهد که در صورت ضرورت ایجاد تغییر در برنامه های آموزشی آنها را مورد تفسیر قرار داد. هدفها نقش مؤثری در تهیه و تنظیم برنامه ها و هدایت امور آموزشی ایفا می کنند. هدفهای کلی آموزش و پرورش غالباً در قالب ایده آل و آرمانی بیان می شوند و چشم اندازی از نتایج احتمالی آموزش و پرورش فراهم می سازند.
مفروضات مربوط به هدفها
چنان که اشاره کردیم هدفهای آموزش پرورش بر مبنای اعتقادات و ارزشهایی که خاستگاه فرهنگی، دینی، فلسفی، اقتصادی و اجتماعی دارند، معین می شوند. بر اساس این اعتقادات و ارزشها هر جامعه ای از انسان مطلوب خود تصور ی دارد و معنا و غایت معینی برای آموزش و پرورش قایل است و از این رو می کوشد افراد خود را به موجب این تصور و معنا تربیت کند. بنابراینتعیین هدفها مستلزم ملاحظات فلسفی، دینی، فرهنگی، سیاسی، افتصادی و اجتماعی است که بحث دربارة این جوانب مهم خارج از قلمرو موضوعی این کتاب است.
اعتقادات (یا مفروضاتی) که مبنای تعیین هدفهای آموزش و پرورش قرار می گیرند از کشوری به کشوری متفاوت اند. این مفروضات گاهی وضوح و صراحت داشته در طراحی و سازماندهی و مدیریت آموزش و پرورش مد نظر قرار می گیرند و گاهی صریح قابل تشخیص نبوده مشکلات و مسائلی برای نظام آموزشی به وجود می آورند. ولی به هر حال آنها اهمیت دارند زیرا که در عمل، ماهیت و نوع آموزش و پرورش جهت آن را مشخص می کنند.
بر ای اینکه موضوع روشنتر شود به دو نوع نمونه از این مفرضات که در نقطة مقابل هم قرار دارند اشاره می کنیم.
رلرو مورفت (1962) پاره ای از مفروضاتی را که در گذشته و حال تعیین کنندة هدفها و ماهیت آموزش و پرورش بوده اند به شرح زیربیان کرده اند:
1- فقط افراد جنس، نژاد، دین، گروه سیاسی یا اقتصادی برگزیده ای باید از آموزش و پرورش برخوردار باشند.
2- هدف آموزش و پرورش باید این باشد که سنن و نظم موجود ر استمرار بخشنده بدین وسیله پایداری آنها و همنوایی با آنها را تضمین نماید.
3- مدارس باید سعی کنند که دانش آموزان، دانش و معلومات را صرفنظر از اینکه قابل کاربرد هستند یا نه، کسب نمایند.
4- دانش آموزان باید طوری نربیت شوند که دربارة روابط اقتصادی، سیاسی، انسانی جامعه ای که در آن زندگی می کنند، اعتقادات معینی را بپذیرند آنها را تأیید کنند بدانها عمل نمایند و آنها را پایدار نگهدارندو
1- تا آنجا که ممکن است هر فردی باید فرصت یابد تا فراخور حداکثر قابلیت خود از آموزش و پرورش برخوردار شود.
2- هدف آموزش و پرورش باید این باشد که حداکثر افراد مردم را برای به توسعه و پیشرفت جامعه تربیت کند.
3- مدارس باید سعی کنند که دانش آموزان از دانش و معلوماتی که کسب می کنند به عنوان وسیله ای برای تشخیص مطالعه و حل مسائل و مشکلات استفاده نموده از این طریق به پیشرفت جامعه خود کمک کنندو
4- دانش آموزان باید طوری تربیت شوند که با دانش و معلومات اکتسابی خود مفروضات را مورد پرس و جو قرار دهند فرضیه ها را بیازمایند و راه حلهای موجه و عملی برای مسائل اجتماعی پیدا کنند.
دو گروه مفروضات فوق دو حالت یا گرایش افراطی را نشان می دهند. گرایش به هر گروه از این مفرضات موجب می شود که هدفها خط مشی ها و رروشهای آموزشی اشکال متفاوتی پیدا کنند. بای توجه داشت که مفروضات آموزش و پرورش در این عصر به ندرت در چنین وضعیتهای افراطی قرار دارند. اگر دو گرایش افراطی فوق را دو انتهای یک زنجیره یا پیوستار فرض کنیم گرایشهای واقعی در کشورها میان این دو حالت نوسان خواهند داشت. ولی به هر حال سؤال مهم این است آیا اعتقادات یا مفروضات معینی وجود دارند که بر پایه آن بتوان آموزش و پرورش مؤثر و رضایت بخشی فراهم ساخت؟ اگر چنین مفروضاتی موجود باشدند و بتوان بدانها جامه عمل پوشاند، احتمالاً ابهام و سر در گمی در نظامهای آموزشی به طور قابل ملاحظه ای کاهش پیدا خواهد کرد.
امروزه چون اداره نظامهای آموزشی در اغلب کشورها بر عهده دولتهاست از این رو ایدئولوژی و خط مشی های سیاسی در تعیین هدفها و جریانات آموزش و پرورش نقش مهمی ایفا می کنند. در غالب کشورها، دولتها برای نیل به مقاصد سیاسی و اجتماعی از آموزش و پرورش به عنوان وسیله ای برای پرورش سیاسی و کنترل اجتماعی استفاده می کنند.
هدفها
گرچه هدفهای آموزش و پرورش از لحاظ اولویت و درجه اهمیت از زمانی به رمانی و از جامعه ای به جامعه ای تفاوت دارند درمجموع چهار وظیفه یا کاردکرد اساسی برای نظام آموزشی معین می کنند. آموزش و پرورش رسمی حداقل باید بهشی از این وظایف را انجام دهد تا موجودیت پیدا کند.
1- رشد فردی: جسمی، شخصی عاطفی و ذوقی.
2- انضباط ذهنی: روشهای تفکر و استدلال و فنون پژوهش.
3- انتقال میراث فرهنگی: ارزشهای اخلاقی و مدنی.
4- ارتقای نیازهای حیاتی جامعه به منظور رفاه اجتماعی، اقتصادی و سیاسی قلمرو علوم و فنون
جوانب چهارگانه فوق را به ترتیب هدفهای شخصی، فکری، احلاقی و فنی می نامیم. نیازهای اساسی هرجامعه ای در زمینة آموزش و پرورش تقریباً همیشه بر حول چهار محور فوق قرار می گیرند. با وجود این در هر عصری با توجه به شرایط تأکید بر این جوانب ممکن است تغییر پیدا کند و در نتیجه اولویت هدفها و محتوای برنامه ها مورد تجدید نظر قرار گیرند مثلاً هرگاه که سازمانهای آموزشی در تفسیرمناسب هدفها و انجام دادن مؤثر وظایف خود در می مانند نظام آموزشی درصد بازسازی هدفها برمی آید یا هر گاه که هدفها و تأکیدات آن پاسخگوی نیازهای جدید جامعه نیستند به تجدید نظر اساسی در هدفها و تغییر اولویت آنها مبادرت می ورزد تا مانع بروز بحرانهای جدی فرهنگی شود. مکتبهای سنتی پاسخگوی جامعه جدید نبودند مدارس دولتی جایگزین آنها شدند و آموزش معارف سنتی در نظامهای آموزشی جای خود را به آموزش علوم و فنون جدید دارند.
به نظر مردم شناسان فرهنگی (والاس 1961) انتظارات جامعه از نظام آموزشی را می توان بر حسب فراگردهای تغییر فرهنگی بررسی کرد. از نظر آنان مراحل عمدة تغییر و تحول فرهنگی عبارتند از: انقلاب، محافظه کاری، و واپس گرایی. طبق این نظریه اولویت وظایف اساسی چهارگانه آموزش و پرورش با توجه به مراحل تغییر فرهنگی تغییر می کند.

از دیدگاه مردم شناسی فرهنگی نیروی محرکه تغییر فرهنگی، در درجه اول انقلاب علمی – فنی و دردرجه دوم انقلاب اجتماعی است. جدول فوق نشان می دهد که مثلاً اکر جامعه ای از لحاظ تغییر فرهنگی در مرحلة محافظه کاری است به اقتضای روحیه محافظه کاری حاکم بر جامعه حفظ وضع موجود مد نظر قرار گرفته هر تغییری با احتیاط پذیرفته می شود. از این رو در هدفهای آموزش و پرورش به ترتیب به وظایف فنی، شخصی، اخلاقی، و فکری اولویت داده می شود. یا اگر روحیه واپس گرایی بر فرهنگ جامعه حاکم باشد، گرایش به گذشته و پاسداری سنن و اعتقادات دیرین رایج می شود و اولویتهای آموزش و پرورش بر جنبه های اخلاقی، فنی، شخصی، و فکری قرار می گیرد. در صورتی که فرهنگ جامعه در مرحلة دگرگونی ژرف انقلابی باشد آفرینش ارزشها و اخلاقیات جدید و نواندیشی رواج پیدا کرده درهدفهای آموزش و پرورش بر وظایف اخلاقی، فکری قرار می گیرد. در صورتی که فرهنگ جامعه در مرحلة دگرگونی ژرف انقلابی باشد آفرینش ارزشها و اخلاقیات جدید و نو اندیشی رواج پیدا کرده در هدفهای آموزش و پرورش بر و وظایف اخلاقی، فکری، فنی و شخصی تأکید می شود. تأکید بر ارزشهای کهن را ارج می نهد و تداوم می بخشد دومی در صدد آفرین ارزشهای نو و اشاعه آنهاست.
تغییرات دامنه دار جهت تمرکز یافتن امور دولتی، تجاری و صنعتی، تضعیف الگوهای سنتی تحرک فرایندة جمعیت و گسترش شهرنشینی در جوامع مختلف دلایلی هستند که تا اندازه ای ترتیب و اولویت وظایف آموزش و پرورش به شرح فوق را تأیید می کنند. ضمناً ملاحظه شده است که در کشورهای پیشرفته صنعتی بر اثر تغییر و دگرگونی سریع اجتماعی و فنی ترتیب اولویت هدفهای آموزش و پرورش چندان پایدار نمی ماند و با مراحل الگوی فوق تطبیق نمی کند. در این کشورها تأکید بر اولویت هدفها به اقتضای ضرورتهای تغییر یابندة اجتماعی و اقتصادی از یک وظیفه به وظیفه دیگر انتقال می یابد.

سازمان و مدیریت نظام آموزشی
تحقق هدفهای آموزش و پرورش مستلزم سازماندهی و مدیریت است. از این رو در هر نظام آموزشی طرح مشخصی برای سازمان و مدیریت امور آموزش و پرورش پیش بینی و تهیه می شود. طرح سازمان و تشکیلات نظام آموزشی و شیوة مدیریت آن غالباً تحت تأثیر سیاستهای دولتی است.
در طراحی و ایجاد نظام آموزشی و اتخاذ تدابیر کنترل و مدیریت آن هر جامعه ای خواه ناخواه با چهار مسئلة مهم مرتبط به هم روبه رو می شود. شیوة مدیریت و برنامه های آن تأثیر می گذارد (مورفت و همکاران، 1967). این مسائل عبارتند از:
1- رابطة آموزش و پرورش با دین چه باید باشد؟
2- رابطة آموزش و پرورش با دولت چه باید باشد؟
3- ر ابطة آموزش و پرورش با فرد چه باید باشد؟
4- رابطة دولت با فرد و رشد او چه باید باشد؟

فرمت این مقاله به صورت Word و با قابلیت ویرایش میباشد

تعداد صفحات این مقاله  33  صفحه

پس از پرداخت ، میتوانید مقاله را به صورت انلاین دانلود کنید

دانلود مقاله سیمای نماز

اختصاصی از حامی فایل دانلود مقاله سیمای نماز دانلود با لینک مستقیم و پر سرعت .

نماز و اهمیت آن
1- نماز در تمام ادیان بوده است .
قبل از حضرت محمد (صل الله و علیه و آله) در آئین حضرت عیسی (علیه السلام ) هم نماز بوده است قرآن کریم از زبان او نقل می کند که خداوند مرا به نماز سفارش کرده است : و اوصانی بالصلوه (1) و قبل از او موسای کلیم (علیه السلام ) بوده که خداوند به او خطاب می کند : اقم الصلوه لذکری (2) و قبل از موسی پدر زن او حضرت شعیب بوده است که نماز بر پا داشته است : (( یا شعیب اصلاتک تامرک ))(3) و قبل از همه آنها ابراهیم خلیل الله (علیه السلام ) بوده که از خداوند برای خود و ذریه اش توفیق اقامه نماز را خواسته است : (( رب اجعلنی مقیم الصلوه و من ذریتی )) (4)
و این لقمان حکیم است که به فرزندش می گوید :
یا بنی اقم الصلوه وامر بالمعروف و انه عن المنکر
پسر من نماز را به پا دار و امر به معروف و نهی از منکر کن (5)
جالب آن است که معمولاً در کنار نماز سفارش به زکات می شود ولی از آنجا که نوجوانان معمولاً پول ندارند ، در این آیه در کنار نماز به جای زکات و مالیات به امر و معروف و نهی از منکر سفارش شده است.

2- هیچ عبادتی به اندازه نماز تبلیغات ندارد .
ما در شبانه روز 5 نماز داریم ، در هر نماز ی سفارش به اذان و اقامه شده است و در مجموع این دو ندای آسمانی : بیست مرتبه حی علی الصلوه می گوئیم ، بیست مرتبه حی علی الفلاح می گوئیم ، بیست مرتبه قد قامت الصلوه می گوئیم .
و ده مرتبه قد قامت الصلوه می گوئیم .
با توجه به اینکه مراد از فلاح و خیر العمل در اذان همان نماز است ، هر مسلمانی در هر شبانه روز هفتاد مرتبه با کلمه حی به خود و دیگران برگزار کردن نماز را با شور و نشاط فراوان تشویق می کند . برای انجام هیچ عبادتی اینهمه شوق و شور بروز نکرده است .
به خصوص که در اسلام سفارش شده است اذان را بلند بگوئید با صدای زیبا بگوئید ، و پاداش بسیار برای اذان نقل شده است .
اذان به حج ، کار حضرت ابراهیم (علیه السلام ) و اذان به نماز وظیفه همه ماست .
اذان شکستن سکوت است .
اذان یک دوره ایدئولوژی و تفکرات ناب اسلامی است .

1- مریم /31 2-طه /14 3- هود /87 4 – ابراهیم / 40 5 – لقمان /17

سیمای نماز – 1
اذان سرود مذهبی است با عباراتی کوتاه و پر محتوا .
اذان هشدار به غافلان است .
اذان نشانه باز بودن جو مذهبی و نشانه حیات معنوی است .
3- نماز هیچ قید و شرطی ندارد .
(( و اوصانی بالصلوه و الزکوه ما دمت حیا ))(1)
هر یک از دستورات اسلامی ممکن است به دلیلی تعطیل شود . مثلاً رفتن جهاد برای مردم علیل واجب نیست . روزه برای مریض واجب نیست .
خمس و زکات و حج برای طبقه محروم واجب نیست . اما تنها عبادت واجبی که تعطیل بردار نیست نماز است حتی در لحظه مرگ ( اگر چه برای زن ها در هر ماه برنامه خاصی وجود دارد )
4- نماز همراه با مردم داری
قولوا للناس حسنا و اقیموا الصلوه
( نمازگزار باید با مردم با زبان خوش سخن بگوید )
با زبان خوش می توانیم نماز را بهتر تبلیغ کنیم . کسانی که ، با اخلاق و سیره پیامبر اکرم (صل الله و علیه و آله) مسلمان شده اند بیش از کسانی اند که با استدلال عقلی مسلمان شدند .
حتی با کفار هم که انسان بحث و جدل می کند باید صورتی نیکو داشته باشد ، یعنی اول خوبی های آنان را بپذیرد و بعد نفطه نظرهای خود را بیان کند .
5- نماز اولین واجب بعد از ایمان به توحید و معاد
(( الذین یومنون بالغیب و یقیمون الصلوه ))(2)
در ابتدای قرآن و سورهی بقره پس از ایمان به غیب که شامل ایمان به خداوند و معاد فرشتگان است ، اولین اصل عملی که مورد ستایش قرار گرفته اقامه نماز است .
6- انتقاد شدید خداوند به خاطر ترک یا بی توجهی به نماز
عده ای ایمان ندارند و نماز نمی خوانند . ((فلا صدق و لا صلی ))(نه تصدیق کرد و نه نماز خواند ) قرآن کریم صحنه جان دادن آمیخته با یک دنیا آه و حسرت این افراد را ترسیم کرده است :
عده ای مانع نماز دیگران می شوند ((رایت الذی ینهی عبدا اذا صلی )) (آیا دیدی آن را که مانع بنده باشد ، آنگاه که نماز بخواند ؟) (3)
ابوجهل ، وقتی تصمیم گرفت همین حضرت محمد (صل الله و علیه و آله) مشغول سجده شد با لگد ،گردن

1 – مریم /31 2 – بقره /2 3 – علق / 40

سیمای قرآن -2
آن حضرت را در هم بشکند همراهانش او را دیدند که رفت ولی منصرف شد . گفتند چرا جسارت نکردی ؟! گفت خندقی از آتش دیدم که در پیش روی من شعله ور بود . (1)
عده ای مسخره می کنند :
(( و اذا نادیتم الی الصلوه اتخذوها هزوا ))
(هرگاه ندای نماز بلند می کنید مسخره می کنند )
عده ای بی نشاط نماز می خوانند :
(( و اذا قاموا الی الصلوه قاموا کسالی ))
( منافقین هرگاه به نماز می ایستند بی حال اند ))(2)
عده ای از روی ریا نماز می خوانند :
((یراون الناس و لا یذکرون الله الا قلیلا ))
( و در برابر مردم ریا کارند و جز اندکی یاد خداوند نیستند )
عده ای گاهی می خوانند و گاهی نمی خوانند :
(( فویل للمصلین الذینهم عن صلوتهم ساهون )
( وای به نمازگزارانی که از نمازشان فراموشکارند )(3)
عده ای اگر دنیا نباشد به فکر نمازند ولی اگر دنیا مطرح شد از نماز کم می گذارند :
(( و اذا راو تجاره او لهوا انفضوا الیها و ترکوک قائما ))( هرگاه لهو و تجارتی دیدند به سوی آن روانه شده و او را در حالی که به خواندن خطبه نماز ایستاده ای وا می گذازند )
( این آیه اشاره به ماجرایی دارد که : پیامبر اکرم (صل الله و علیه و آله) مشغول خواندن خطبه های نماز جمعه بود . که گروهی برای فروش اجناس خود شروع به طبل زدن کردند . مردم از پای سخن پیامبر گرامی (صل الله و علیه و آله) برای خرید بلند شده و به سراغ سروصدا و معامله رفتند و حضرتش را تنها گذاشتند و و بنابر آنچه در تاریخ ثبت شده است فقط دوازه نفر به خطبه های حضرت گوش می دادند !)
7- تلاش برای نماز
بعضی مال خود را وقف نماز می کنند ، مثلاً در بعضی شهرهای ایران ( اصطهبانات فارس ) درختان گردوو بادامی وقف شده است تا حاصل آن صرف نو نهالانی شود که به مسجد می آیند .
بعضی برای اقامه نماز کتک می خورند مثل انقلابیون در زندان شاه .
و بعضی مانند زهیر که در تیر باران روز عاشورا جلو امام حسین (علیه السلام ) ایستاد تا امام نمازش را بخواند .

1 - تفسیر نمونه به نقل از مجمع البیان 2- نساء / 142 3- ماعون /4و5

سیمای نماز -3
و بعضی در راه نماز شهید می شوند ، مثل شهدای محراب آیت الله اشرفی اصفهانی ، دستغیب، صدوقی ، مدنی و قاضی طباطبایی .
و بعضی در حال نماز شهید می شوند مثل علی ابن ابیطالب (علیه السلام )
8- نماز ، کلید قبولی تمام عبادت ها
در اهمیت نماز ، همین بس که در فرمان علی (علیه السلام ) به نماینده خود در مصر (محمد بن ابی بکر ) آمده است : نماز را در اول وقت و با مردم بپادار ، زیرا همه کارهای دیگرت ، تابع نمازتوست .
در روایات نیز می خوانیم : اگر نماز قبول شود ، عبادات دیگر هم قبول می شود ، ولی اگر نماز مردود شد ، کارهای دیگر هم مردود خواهد شد .
مثلاً اگر پلیس راهنمائی از شما گواهینامه رانندگی بخواهد و شما مدارک و کارت شناسایی معتبر دیگری ارائه دهید ، طبعاً پذیرفته نخواهد شد . مجوز رانندگی ، داشتن گواهینامه آن است و بدون آن ، تمام مدارک دیگر بی اثر خواهد بود . نماز نیز چنین نقشی دارد .
9- نماز وسیله آزمایش خود
در حدیث می خوانیم که هر که می خواهد بداند مقام و منزلت او نزد خداوند چیست ببیند که خداوند نزد او چه مقامی دارد ؟ (1)
اگر اذان نماز نزد تو بزرگ و محترم بود تو نزد خداوند احترام داری و اگر نسبت به انجام فرمان او بی تفاوت بودی مقام و ارزشی نزد او نداری و همچنین اگر نماز تو را از فساد و فحشا بازداشت تاثیر و قبول نماز است .
10- نماز اولین سئوال قیامت
درحدیث می خوانیم اولین چیزی که در قیامت مورد سئوال و حساب قرار می گیرد نماز است .(2)

بخش دوم :
فلسفه و روح نماز
11- نماز یاد خداست
خداوند به حضرت موسی می فرماید : ((اقم الصلوه لذکری )) (برای یاد من نماز به پا دار)
ذکری قلبی ، با روشی مخصوص به یاد خدا بودن و با شیوه ای ابتکاری که اعضای انسان از موی سر تا نوک پا در آن نقش داشته باشند .
هنگام وضو ، هم روی سر را مسح می کنیم و هم روی پا را ، هنگام سجده هم پیشانی بر زمین می نهیم و

1- بحار ، ج 75، بیروت، ص199 2 – بحار، ج7، بیروت، ص 267

سیمای نماز -4
هم انگشت پا . هم زبانمان تسبیح می گوید و هم دلمان به یاد اوست . در سجود چشم هامان باید محل سجده ، نیمه باز دوخته شود ، قسمتهایی از بدن باید پوشیده باشد ؛ کمر در رکوع خو شود ، دستها هنگام گفتن (( الله اکبر )) بالا بیاید ؛ گردن نمازگزار باید افروخته باشد و در حالت رکوع کشیده شود ؛ باری به هنگام خواندن نماز باید همه اعضای آدمی به نحوی در خدمت یاد خدا باشند .
12- نماز و تشکر
یکی از اسرار نماز تشکر از پروردگار است ، قرآن می فرماید : عبادت کنید خداوندی را که شما و نیاکان شما را آفرید ، هستی شما و همه از اوست
(( واعبدوا ربکم الذی خلقکم و الذین من قبلکم ))(1)
تشکر از ولی نعمت یک ارزش است . در سوره کوثر می خوانیم : ما به تو ((کوثر)) و خیر زیاد عطا کردیم پس نماز بخوان (( انا اعطیناک الکوثر فصل ))یعنی به شکرانه عطایای ما نماز به پا دار .
نماز بهترین نوع شکرگزاری است که شیوه آن را خداوند بیان فرموده و تمام انبیاء و اولیا هم آن شیوه را به کار بسته اند . نماز تشکری است هم عملی و هم ربانی و هم دائمی و هم سازنده .
13- نماز و قیامت
مردم نسبت به رستاخیز و معاد چند دسته هستند :
1- به قیامت شک دارند (ان کنتم فی ریب من البعث))(2)
2- به قیامت مظنون اند : ((یظنون انهم ملاقوا الله ))(3)
3- به قیامت یقین دارند : ((و بالاخره هم یوقنون )) (4)
4- منکر قیامت هستند : ((و کنا نکذب یوم الدین))(5)
5- ایمان دارند ولی فراموش کاران اند : ((نسوا یوم الحساب ))(6)
قرآن برای رفع شک و استدلال کرده و از مومنان و گمان دارندگان با (( تفاوت )) ستایش کرده است ، و از منکران برهان و دلیل انکارشان را خواسته است . و برای گروه پنجم تذکراتی داده تا فراموش نکنند . نماز ، هم شک زداید . هم غفلت ها را به (( یاد )) بدل می کند . انسان در هرشبانه روز دسته کم ده بار با گفتن عبارت (( مالک یوم الدین )) مساله قیامت را به خود تلقین می کند و تذکر می دهد .
14- نماز جنگ با شیطان هاست
همه ما با کلمه محراب آشنا هستیم . این کلمه در قرآن نیز درباره نماز حضرت زکریا (علیه السلام ) آمده است : ((هو قائم یصلی فی المحراب ))(7)

1- بقره/21 2-حج/5 3-بقره/46 4-بقره/4 5-مدثر/46 6-ص/26
7-آل عمران /39

سیمای نماز - 5
از ایستادن به نماز ، به قیام در محراب تعبیر شده و محراب در لغت یهنی محل جنگ ، چرا که نماز و حضور در محراب عبادت نیز جنگ با ابلیس است .
15- بریدن از نماز زمینه گرایش به همه مفاسد
((فخلف من بعدهم خلف اضاعوا الصلوه واتبعو الشهوات ))(1)
پس از انبیا، گروهی جانشین آنها شدند که نماز را ضایع کردند و شهوات را پیروی .
در این آیه ، اول ضایع شدن نماز را مطرح کرده ، بعد افتادن در دام شهوات را چون نماز ریسمان ارتباط خداست ، همین که پاره شد ، افتادن در وادی تباهی حتمی است ، مانند پاره شدن تسبیح که موجب پخش و پلا و گم شدن دانه های آن می شود .

بخش سوم :
ابعاد معنوی و محتوایی نماز
16- نماز یک معامله ی پر برکت
خداوند می فرمائی : (( اذکرونی اذکرکم ))(2)
شما مرا یاد کنید من هم شما را یاد می کنم .
یاد ما از خداوند برای او سودی ندارد ولی یادی که خداوند از ما می کند ، لطفش را نصیب ما می فرماید ، لغزش ما را می بخشد ، دعای ما را می پذیرد و مشکل ما را حل می کند .لطف او برای ما بی نهایت ارزشمند و پربرکت است . پس در نماز که ما یاد خدا می کنیم ، یاد کم ارزشی را داده ایم و لطف پر ارزشی را گرفته ایم .
پس ما از کسی یاد کرده ایم که یاد ما برای او سودی ندارد چون ( ان الله لغنی عن العالمین)(3) ( خداوند از تمام جهانیان بی نیاز است .) ولی بدین وسیله یاد خداوند ی را به سوی خود جلب کرده ایم و در حقیقت تمام کمالات را دریافت کرده ایم و ایم معامله پربرکتی است که خداوند ما را به آن دعوت کرده است .
17- نماز و آرامش
دنیای صنعتی امروز علی رغم پیشرفت بسیار مشکل آرامش روحی را حل نکرده است . آمار بیماریهای روانی و جنون مصرف قرص اعصاب رو به تزاید است و هیچ چیزی به انسان آرامش نمی دهد جز یاد خدا و ایمان و انس و عشق و توکل به او .
آری نماز یاد خداست و فقط با یاد خدا دل ها آرامش می یابد .
هر کسی کسانی را می شناسد که دارای ابتکار قدرت ، ثروت و علم هستند اما آرامش ندارند . در مقابل افراد تهی دستی هستند که به خاطر ایمان به سرچشمه هستی دارای قلبی آرامند ، دید و بینش و اعتقاد

1 – مریم /59 2 – بقره /152 3- آل عمران /97

سیمای نماز - 6
خاصی دارند که حوادث تلخ و شیرین را می پذیرند و برای آن ها تحلیل های منطقی دارند .
آری با یاد خداوند دل ها آرام می گیرد و بهترین یاد خدا نماز است ، کمبود انسان معاصر نه علم و تخصص بلکه دل آرام است . نه فرعون ها و ابر قدرتها دل آرام دارند ، نه قارون ها و نه ابولهب ها ، و نه منافقان چند چهره ، و نه علمای وابسته به زرو زور . تنها کسی را که ما در زمان خودمان دل آرام دیدیم حضرت امام خمینی (ره) بود که روز 22 بهمن 57 همین که در هواپیما نشستند تا به ایران بیایند و خبرنگار از ایشان پرسیدند شما هم اکنون چه احساسی دارید ؟ فرمودند هیچ ( این هیچ در عرفان اسلامی معنای عمیق دارد ) با این که هنوز نظام شاهنشاهی سر پا بود و احتمال سرنگونی هواپیما داده می شد ، در وصیت نامه خود نیز نوشتند من با قلبی آرام به سوی خدا می روم . این وصیت دل از زور و پول و مقام آرام نیست ، از پیوند با خدا که بارزترین تجلی آن نماز است آرام است .
18- ندای نماز از زایشگاه تا قبرستان
سفارش شده است که هنگام تولد نوزاد در گوش او اذان بخوانند و در هنگام دفن نیز نماز واجب است . هیچ عبادتی از لحظه تولد تا لحظه دفن این چنین ملازم انسان نیست .

بخش چهارم :
تفسیر نماز
* بسم الله الرحمن الرحیم
این آیه مبارک و این جمله ملکوتی تعلیمی است به همه بندگان که هر کاری را به نام و یاد حضرت او شروع کنند و بی شک عملی که به نام الله – که دارای جمیع کلمات و پاک از هر عیب و نقض و مبدا تمام حقایق و برنامه های مثبت است ابتدا می شود ، انجامش به خیر و سلامت و عامل سعادت دو جهان است .
گفتن بسم الله و درک مفهوم آن و اتصال به مسمایش – که حضرت محبوب است – در حقیقت ، قرار گرفتن در پناهگاهی است که تمام موجودات در همه زمینه ها نیازمند به آنند . و چه پناهی بالاتر و برتر از خداوندی که دستگیر و یار و مددکار و پناه دهنده و اطمینان بخش به نیازمند و درمانده است ؟
راستی عجز و ناتوانی ، فقر و ذلت ، مسکنت و حیرت ، نداری و ظلمت و اضطرابی که با تمام انسانها همراه است ، آیا جز با پناه بردن به حق و اتصال داده هر کاری به او و شروع هر عملی به یاد او قابل جبران است ؟
((الله )) ذات پاک و منزهی است که صاحب جمیع صفات کمال است و جامع همه حقایق و فاقد همه نواقص .آدمی با روی آوردن به او ، به نهایت بزرگواری و کرامت و شرف و فضیلت و حقیقت و عزت می رسد و به رفع و دفع نیازمندیها و عیوب و نقایصش موفق می گردد .
این است قدرت نماز و حقیقت این عبادت ، که اگر غیر این باشد نماز نیست .

سیمای نماز -7
به حقِ حق قسم که اگر به وسیله نماز دردهای فکری و روحی و خانوادگی و اجتماعی و درونی و بیرونی معالجه نشود ، اقامه نماز نشده ، بلکه الفاظی عربی با زبان تکرار شده و به قول فقهای بزرگ اسقاط تکلیفی به انجام رسیده است .
اگر ارتباط روحی و قلبی با ذات جامع کمالات برقرار گردد تمام عیوب و نقایص رفع می شود ، که این رفع عیوب ، خاصیت طبیعی این ارتباط است .
اگر ارتباط و اتصال حقیقت داشته باشد ، به تدریج عیوب و نقایص و فحشا و منکرات برطرف می شود و آثار فیض و عنایت و تحقق صفات الهی در انسان نمودار می گردد .
چونان که تشنه با اتصال به آب و گرسنه با خوردن نان تشنگی و گرسنگی اش برطرف می شود ، ناقص هم در ارتباط مبداء کمالات ، نواقص فکری و روحی و قلبی و اخلاقی اش بر طرف ، و با فنای در صفات و کمالات الله کامل می شود .
(( الرحمن )) وجود مبارکی که به تمام موجوداتی که آفریده ، به مقتضای استعداد و لیاقت هر یک ، عنایت و لطف دارد و سفره روزی آنان را بدون قید و شرطی از باب رحمت و محبت گسترده و بر این خوان یغما دوست و دشمن را نشانده و به همه اجازه بهره برداری و سود بردن از این دریای بیکران نعمت را مرحمت فرموده است .
(( الرحیم )) : به مردمی که دارای ایمان و عمل صالح اند دارای لطف خاص است و به انسانهایی که در دنیا از هدایت او بهره گرفتند و تسلیم خواسته های انبیا و ائمه شدند ، مزد آخرتی و منفعت ابدی و سود سرمدی عنایت می فرماید ، و این عنایت شامل آنان که از ایمان و عمل صالح دورند نمی شوند .
* الحمد لله رب العالمین
(( شکر )) سپاسگزاری در برابر نعمت است بدون توجه به مقام منعِم ؛ ((مدح )) ستایش ممدوح است به خاطر جمال و کمالی که دارد بدون توجه به نعمت و احسان منعم ؛ ((حمد)) جامع معنای شکر و مدح است . حمد یعنی سپاسگزاری در برابر تمام نعمتها با توجه به مقام عالی منعم که جامع تمام صفات کمالیه است .
در این جمله یعنی هر شکر و مدحی – چه با زبان بیان ، چه با زبان عمل و چه با زبان وجود – مخصوص ذات با کمالی است که مالک و تربیت کننده تمام اجزاء هستی است .
باید حمد و ستایش را تنها برای مبدای دانست که لطف و تربیتش سراسر جهان و همه موجودات را فرا گرفته ، هر ناتوانی را توانا می گرداند ، هر بیجانی را جان می بخشد و فراخور احتیاجش ساز و برگ زندگی به او می دهد و از آنچه هست برترش می سازد تا به جمال عقلش می آراید ؛ آن گاه برای تکمیل تربیت ، پیامبران را بر می انگیزد و شرایط و قوانین فراراهش می گذارد و تربیت تکوین را با تشریع تکمیل می کند .
بدین جهت در قرآن کریم ، که ظهور تربیت و اراده حق است ، آیات تکوین و تشریع با هم آمده و همه را

سیمای نماز - 8
آثار قانون تربیت ((رب العالمین )) می شمارد .
با بیان حقیقت ، معلوم می شود که حمد به اندازه پهانای جهان بزرگ از نظر مفهوم توسعه دارد .
هر چه بیشتر اسرار جهان باز شود و خرد انسان پیش رود ، مجهولات نظام طبیعت بیشتر معلوم می گردد و حقیقت حمد توجه به ربوبیت جهان بیشتر تحقق می یابد و معنا و واقعیت آن عمیق تر و وسیع تر می گردد.
به راستی توجه به مالک و رب عالم و مساله تربیت موجودات که وقف حریم کبریاست و سازمان وجودی عالمین ، اعم از جماد و نبات و حیوان و انسان ، امری بسیار لازم و حقیقی واجب است .
کافی است که درک وجودی کوچکترین ذره عالم آدمی را به خضوع و خشوع و شکر و سپاس در برابر مالک و مربی جهان وادارد ، چه رسد به اینکه واقعیات بیشتری از جهان بالا یا اسرار نباتات و حیوانات و وجود انسان برای ما کشف شود ، و چه نیکوست که نمازگزاران عزیز از هر یکاز چهار جهان حیرت انگیز : جهان بالا و نبات و حیوان و انسان ، مسائلی را از نظر بگذرانند تا از این پس بدانند در برابر چه مالک و مربی عظیمی به عبادت و خضوع و بندگی می ایستند !!
* الرحمن الرحیم
با اینکه این دو لفظ در آیه شریفه (( بسم الله )) بود ، ولی تکرارش بعد از ((رب العالمین )) لطف مخصوصی دارد ، که ربوبیت حق از جهت قهر و غلبه و فشار بر موجودات نیست ، بلکه از جهت رحمت عام و خاص است ، که موجودات در پرتو این دو حقیقت پرورش می یابند و هر مربی و معلم و حاکمی آن گاه تربیتش به ثمر می رسد که با مهر و محبت باشد و نظام تربیت خلق با خالق و انسان و جهان هماهنگ شود .

فرمت این مقاله به صورت Word و با قابلیت ویرایش میباشد

تعداد صفحات این مقاله  39  صفحه

پس از پرداخت ، میتوانید مقاله را به صورت انلاین دانلود کنید